ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱՆՑԱԾ ՃԱՆԱՊԱՐՀ
ԳՐԱԴԱՐԱՆ
ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ
ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ԳՐԱՆՑՎԵԼ ԿԱՅՔԻ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ
ԿԱՅՔԻ ՔԱՐՏԵԶ
ԿԱՊԸ ՄԵԶ ՀԵՏ
ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2008
   ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Դպրոցները պետք է զերծ պահել քաղաքական պրոցեսներից». Վազգեն Մանուկյան

-Պարոն Մանուկյան, դպրոցների տնօրենների հետ կապված աղմկահարույց միջադեպից հետո 30 դպրոցների տնօրեններ դատական հայց են ներկայացրել «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ ղեկավար Դանիել Իոաննիսյանի դեմ` պահանջելով հրապարակայնորեն հերքել զրպարտություն համարվող փաստացի տվյալները և դրամական փոխհատուցում տրամադրել: Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք այս ամենը:
14.04.2017            ավելին >>  
Ես իրեն կոչ կանեի՝ գնար Ադրբեջան և փորձեր այնտեղ նման քարոզչությունն անել.Վազգեն Մանուկյան

Վազգեն Մանուկյանի մեկնաբանությունը ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման առնչությամբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի առաջ քաշած թեզերի մասին: -Պարոն Մանուկյան, ի՞նչ կարծիք ունեք Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման վերաբերյալ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի առաջ քաշած թեզերի մասին, որոնք հնչեցին նրա վերջին երկու հարցազրույցների ժամանակ:
29.03.2017            ավելին >>  
«ԼԱՒ ՕՐԵՐ ՊԻՏԻ ԳԱՆ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ: ՊԷՏՔ Է ԴԻՄԱՆԱԼ, ՊԱՅՔԱՐԻԼ ԵՒ ՀԱՄԱԽՄԲՈՒԻԼ». Յատուկ «Արարատ»ին «Արարատ»ին ըսաւ ՀՀ «Հանրային Խորհուրդ»ի նախագահ Վազգէն Մանուկեան

Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 25-րդ տարեդարձին առթիւ «Արարատ»ի Երեւանի աշխատակից Սագօ Արեան հարցազրոյց մը ունեցած է ՀՀ նախկին Վարչա - պետ, ԱԺՄ կուսակցութեան նախ ագահ եւ ներկայիս «Հանրա - յին խորհուրդ»ի նախագահ Վազգէն Մանուկեանին հետ: Պրն. Մանուկեան Հայաստան կը նշէ անախութեան 25-րդ տարեդարձը: Ի՞նչ տուաւ այս 25 տարին Հայաստանին եւ հայ ժողովուրդին: Անկախութիւնը մեծ պարգեւ էր շնորհուած մեր ժողովուր - դին, որովհետեւ մենք հարիւրամեակներով երազած այդ անկախութեան մասին, անկախ պետութիւն ունենալու մասին: Աշխարհի մէջ մի քանի հազար ցեղ կայ որոնք կը ցանկան անկախութիւն ունենալ, անոնց մէջ կան նոյնիսկ կայացած պետութիւններ, օրինակ` Սկովտիան Քաթալոնիան, Քէպէքը, որ կը ձգտին անկախութեան: Աշխարհի մօտ 200 անկախացած պետութիւններ կան, որոնցմէ մէկը Հայաստանն է: Քանի որ մենք 25 տարի պահեցինք այդ անկախութիւնը եւ 1918- 1920 տարիներու անկախութիւնը վերացաւ, կը հասկնանք որ այս անկախութիւնը` կայուն արժէք է, նոյնիսկ եթէ մենք անկախութիւնը ճիշդ չենք օգտագործեր: Քաջ գիտենք նաեւ, որ յաջորդ սերունդը կրնայ շտկել մեր սխալները, եւ առաջ երթալ: Մենք ունեցանք անկախութիւն, եւ ապացուցուեցաւ որ այդ անկախութիւնը կայուն է, կրնանք պահել զայն: Մեր ազգային իղձերու իրականացման ճամμուն վրայ է կա - րեւորագոյն խնդիրը Ղարաμաղի հարցը յստակօրէն ներկա - յացնելն էր եւ երμ սկիզμ առաւ ղարաμաղեան պատերազմը մենք մեզմէ մի քանի անգամ հզօր հակառակորդին յաղթեցինք: Ու այս μոլորէն անդին անցնող 25 տարիներուն եղած ձեռքμե - րումները մնայուն արժէքներ են: Այլ խնդիր, թէ մեր պետու - թիւնը ինչ զարգացումներ կþունենայ, մեզի համար հիմնականը եղած յաղթանակը կարենալ մեր ձեռքը պահելն է, որովհետեւ այդ պատերազմը աւարտած չէ: Մենք կþերազէինք կառուցել ազատ հասարակութիւն մը, պետութիւն մը, ուր մարդիկ, ի տարμերութիւն Խորհրդային Միութեան ունենան խօսքի ազատութիւն, մարդիկ կարենան հանգիստ ներս եւ դուրս գալ, տնտեսութեան մէջ մասնաւոր սեփականութիւն ունենալ, եւայլն...: Այդ ամէնը կայ` խօսքի ազատութիւնը, մասնաւոր սեփականութիւնը, μայց կը կարծեմ որ շատ վատ ձեւով օգտագործուեցաւ այն հնարաւորութիւնը, որ այդ ասպարէզներուն մէջ կար: Խօսքի ազատութեան մասին μան չեմ կրնար ըսել, որովհե - տեւ μաւարարուած եմ խօսքի ազատութենէն, որ կայ Հայաս - տանի մէջ, μայց տնտեսութեան ասպարէզին մէջ շատ աւելի մեծ վերելք պէտք էր ունենայինք, եթէ ճիշդ ճանապարհով երթայինք, այսինքն սեփականաշնորհումը ըլլար ճիշդ, օրէնքը գործէր եւ հարստանային ոչ թէ իշխանութիւն ունեցողները, այլ հարստանային այն մարդիկ, որոնք շնորհ ունին եւ կարող են հարստանալ: Այն ծայրայեղ ազատականութիւնը, մէկ հակադ - րութենէն միւսին տարաւ, այդ մէկը μաւականին ճեղք յառա - ջացուց, նոյնիսկ եթէ ճիշդ ըլլար ամէն ինչ, միեւնոյնն է, հասա - րակութեան մէջ ճեղքեր կþառաջանան: Ընկերվարական մօտե - ցումները պէտք է ըլլային աւելի էական, որովհետեւ այն ժողո - վուրդները որոնց առջեւ ազգային խնդիրներ կան, անոնք պէտք է կարենան որպէս միասնականութիւն, իրարու նկատմամμ վստահութիւն ունենալ: Ե՛ւ շատ հարուստներու ե՛ւ շատ աղ - քատներու ճեղքը թոյլ չի տար, որ պետութեան քաղաքացիները կամ աշխարհի մէջ սփռուած հայութիւնը ինքզինք, որպէս մէկ միասնութիւն զգայ: Անկախութիւնը նպաստեց, որ Հայաստան-սփիւռք գործակ - ցութեամμ հիմնականին մէջ ` սփիւռքի մասնակցութեամμ , կրցանք շաունակել ցեղասպանութեան ճանաչման գործընթա - ցը: Չնայած անոր, որ մինչ այդ սփիւռքը հսկայ աշխատանք կը տանէր, μայց եթէ Հայաստան անկախ չþըլլար այդ յաջողու - թիւն ները չէին արձանագուէր: Շատ կարեւոր էր մեզ համար այս հարիւրամեակին առթիւ Հռոմի Պապին ոչ միայն այցը, այլ նաեւ` այն որ 21-րդ դարուն, ան նշեց.- «Ստալին, ֆաշիզմ, ցեղասպանութիւն», այսպիսով հարցը տեղայնականէն μարձրացուց համաշխարհային հար - թութեան: Պաշտպանութեան նախարար եղած օրերուս, երμ մենք յառաջ կþերթայինք, արդէն զգալի էր, որ Ազրպէյճանի μանակի ողնաշարը կոտրուած է: Լ. Տէր Պետրոսեան նախագահ էր, երμ իրար հետ կը խօսէինք, առիթով մը ըսի.- «խնդիրներ չկան մենք պիտի յաղթենք, ես ալ պաշտօնէս կը հեռանամ, որովհե - տեւ իմ գործը չէ խաղաղութեան ժամանակ Պաշտպանութեան նախարար ըլլալ, μայց հիմա ռազմաճակատը ուրիշ տեղ կը փոխադրուի, այդ ռազմաճակատը տնտեսութիւնն է»: Տնտեսա - կան ընդհանուր քաղաքականութեան մէջ մենք մեծ խնդիր ունինք: Եղածը նահանջ չէ, սակայն դանդաղ քայլերով առաջ կþերթանք եւ աշխարհը շատ արագ քայլերով կը յառաջանայ, իսկ մենք լուրջ եւ նկատելի տեղքայլ կ՚ապրինք: Ինծի համար ամէնէն աւելի մտահոգեցնողը տեսլականի հարցն է: Այն տեսլականը, որ մեզ կը համախմμէր 80-ականնե - րուն, եւ հնարաւորութիւն տուաւ հերոսական պայքար մղել եւ հասնիլ որոշակի արդիւնքներու: Այդ տեսլականը ձեւով մը խամրած է այսօր, իսկ առանց տեսլականի` յառաջացումը շատ դժուար է: Կայ նաեւ պետութեան հանդէպ վստահութեան հարցը, որ կրնայ խանգարել մեր յառաջացումը եւ այս μոլորը հոգեμանական խնդիրներ են ու առանց այդ հարցերու լուծման ւ միւս հարցերը չեն լուծուիլ: 2-րդ հարցը տնտեսութիւնն է, ես կը կարծեմ, որ այս հարցը նոյնպէս կարելի է լուծել ամμողջ հայութեան ճիգերուն շնորհիւ: Ինչպէս հայութիւնը համախմμուած է ցեղասպանութեան ճա - նաչ ման գործին մէջ, նոյնը պէտք է ըլլայ յանուն Հայաստանի տնտեսութեան փրկութեան: Համայն աշխարհի հայութիւնը պիտի համախմμուի այդ խնդիրին շուրջ, պէտք է գիտակցի, որ համաշխարհային ազգ ենք եւ ո՛չ միայն աշխարհի մէջ սփռուած, այլ նաեւ` մեր ունեցած եւ ունենալիք համաշխարհային քաղա - քակրթութեան զարգացման մէջ երեւելի դերակատարութեամμ: Պէտք է նաեւ նկատի առնել աշխարհասփիւռ հայութեան μոլոր հնարաւորութիւնները ու անոնց ներուժով ստեղծուին հայկա - կան կառոյցներ: Համաշխարհայնութիւնը ոչ միայն աշխարհի մէջ սփռուած ըլլալն է, այլեւ արժէքն է, այն արժէքը, որ կը ներկայացնես քու մասիդ, այդ իսկ պատճառով պէտք է ստեղծել կառոյցներ: Պէյրութէն միշտ եղած են մարդիկ, որ փորձած են հայութիւնը համախմμել, μայց այս մէկը անհնար էր առանց պետութեան. իսկ պետութեան դերակատարութիւնը մեծ պիտի ըլլար, μայց ոչ թէ պետութիւնը պիտի վերահսկէ այդ ամէն ինչը, այլ ինչ որ հաւասար ցանց ըլլայ, որուն մէջ ըլլայ պետութիւնը եւ հաւա - սա րապէս հայութեան μոլոր թեւերը: Ի հարկէ շատ դժուար է այդպիսի կառոյց ստեղծելը: Ցեղասպաննութեան հարիւրամ - եակը նշելու համար, պետական յանձնաժողով ստեղծուած էր, որուն մէջ կային 2 վեհափառները` Ամենայն Հայոց եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, ազգային- ազանդական 3 կուսակցութիւնները, մեծահարուստներ, հայկական տարμեր համայնքներու ներկա - յացուցիչներ: Վերջին անգամ նախագահը հարցը μարձացուց, որ.- «անընդհատ կը խօսինք համաշխարհային կառոյցներ ստեղծելու մասին, աշխատանքային խումμ մը ստեղծենք,որ ծրագիրներ ներակայացնէ»: Այդ աշխատանքային խումμը ստեղծուեցաւ, ծրագիրներ ներակայացուած են, հանրային խորհուրդի անդամ ըլլալով մենք ալ ունինք մեր ծրագիրը եւ քննարկած ենք զայն: Այս 25 ամեակը լաւագոյն առիթ էր, μայց երեւի չենք հասցնէր: Ղարաμաղի դէպքերը շատ μաներ ետեւ ձգեցին, μայց միւս կողմէ գիտենք, որ յոμելանական օրը մէկ օր չþըլլար, այս ամμողջ տարուան ընթացքին, ցեղասպանութեան մշտական մարմինը պիտի հաւաքուի եւ առաջին քայլերը այդ ուղղութեամμ կը կատարուին, μայց դժուարութիւնները շատ մեծ են: Պետութեան մէջ շատ հեշտ է կազմակերպել մարմին մը, որովհետեւ կա՛մ քաղաքացիներ են, կա՛մ կուսակցութիւններ, սակայն սփիւռքի մէջ օրինակ Ֆրանսայի 300-էն 400 հազար հայ կայ, μայց ֆրանսական կեանքին մէջ 3-էն 4 հազար մարդ կը մասնակցի, միւս կողմէ այն մարդիկ պէտք է ինչ որ ձեւով մասնկացին համընդհանուր հայկական աշխատանքին: Օրինակ մը տալու համար նշեշ Ֆրանսայի ամենալաւ վի - րա μուժներէն համարուող Պեռնար Անդրէասեանի հետ զրոյցի մը ընթացքին եղած խօսակցութիւնը, ուր վերջինս յայտնեց , թէ ՆԱԹՕ- գլխաւոր հրամանատարը իր ընկերն էր, եթէ μան մը պէտք ըլլայ կրնայ իրմէ խնդրել, μայց «Ֆրանսայի հայերը կþուզէին, որ ամէն օր ժողովի երթամ, նստիմ կօշկակարներու հետ, այդ իմ գործը չէ, ոչ թէ կþարհամարհեմ կօշկակարները այլ կը նախընտրեմ, որ ըլլայ այնպիսի կառոյց մը, որ օգտա - գոր ծէ իմ ունեցած μոլոր հնարաւորութիւններս»: Այս 3-400000ի մէջ հզօր հայեր կան, որոնք շատ հնարաւորութիւններ ունին եւ կþուզեն մասնակցիլ ազգային գործին, ոչ թէ ժողովներու երթա - լով, դրօշներ μարձրացնելով, այլ իւրաքանչիւրը իրեն յարմար աշխատանքը կատարելով: Ատոր համար է կ՚ըսեմ, որ ճիշդ պիտի ըլլայ նոր եւ արդիական մօտեցումներով գործող մար - մին ներ ստեղծել: Համոզուած եմ, որ այս μոլորը կան ու մեր երկրի անկախու - թեան 25-ամեակը իրական պահ մըն է, որ արագ վազքով իրար հետ վիճելէ ետք, կþանգնինք մէյ մը, ետեւ նայինք ու տեսնենք ապագան, Հայաստանի անկախութեամμ սփիւռքի մէջ մեծ դատարկու - թիւն յառաջացաւ, որովհետեւ մեր մտապատկերով, մեզի հա - մար «երազ Հայաստան» ը ուրիշ μան էր, այսինքն մենք կþու - զէինք Հայաստան մը տեսնել առանց ոճիրի, առանց մար - դասպանութեան, առանց գողութեան, առանց կաշառակերու - թեան: Սփիւռքը այս 25 տարուան ընթացքին, μացի անկէ որ մասնակցեցաւ անկախութեան ամμողջ գործընթացին, հոգե - կան μեկում մը կ՚ապրի: Յստակ է նաեւ, որ որոշ կողմերու կող - մէ Հայաստանի մէջ եղած դէպքերը խոշորացոյցով կը դիտուին: Պարզ օրինակ մը տալով ըսեմ, որ օրինակ լրագրա կան շրջա - նակիս մէջ , եթէ պատահի, որ եգիպտահայ լրագրող մը այդ - քան ծանր մեղադրանքներ ուղղէ Ապտուլ Ֆաթթահ Սիսիին, վաղուց ասպարէզէն դուրս դրուած կþըլլայ, μայց կան մարդիկ, որ նստած են եւ Հայաստանի մէջ եղած ամէնէն մանր դէպքերը կþուզեն դիտել խոշորացոյցով: Ինչպէ՞ս կը մեկնաμանէք այս μոլորը: Առաջին հերթին ըսեմ, որ անկախութիւնը պահ մը մեծ ոգե - ւորութիւն յառաջացուց սփիւռքահայութեան մօտ, μայց հոգե - μանական խնդիր մը յառաջացաւ, երμ սփիւռքահայութիւնը ինքզինք պատասխանատու կը զգար հայ ժողովուրդի ապա - գային հանդէպ, ոչ միայն ցեղասպանութեան ճանաչմամμ այլ ընդհանուր առումներով: Հիմա սփիւռքը ակամայ այդ պատաս - խանատուութեան մէկ մասէն ազատեցաւ, որովհետեւ երμ ստեղծուեցաւ հայկական պետականութիւն, արդէն մարդոց մէջ, նոյնիսկ ոչ գիտակցաμար, իրենց պատասխանատուու - թեան զգացումը նուազեցաւ: Սփիւռքին հետ, առաջին յարաμերութիւններու ընդմէջէն, մենք հիասթափեցանք, որովհետեւ իրենք եկան հայրենասի րութեան անունով գործեր μանալու, իսկ մենք կը սպասէինք, որ սփիւռ - քահայը եկած է եւ իր ամμողջ ունեցուածքը պիտի տրա մադրէ յանուն հայրենիքի, μայց իրականութեան մէջ ան ալ արդար մօտեցումով մը եկած էր առեւտրական գործեր կատա րելու: Գալով պետութեան, մենք μազմաթիւ թերութիւններ ունինք, հոկտեմμեր 27, սպաննութիւններ, կաշառակերութիւններ, «Սասնայ ծռեր», հազար ու մէկ μան: Իր կարգին սփիւռքահա - յութիւնը կþուզէ դասագրքային երկիր տեսնել, իսկ Հայաստանի ժողովուրդը այս երկրին մէջ կþապրի, ասոնք տարμեր μաներ են, ժողովուրդն ալ դժգոհ է ասկէ, μայց այդ ժողովուրդը չþուզէր դասագիրքի մէջ ապրող հարութիւն դառնալ, այլ իրողապէս ապրիլ այս հողին վրայ: Լաւ կը յիշեմ, երμ տարիներ առաջ Լոս Անճելոսէն հայ մը եկած էր, Մանուէլ Սասունեան անոնով, ինձմէ իμր պաշտպա - նութեան նախարար խնդրեց Անիի աւերակները ամենամօտիկ կէտէն տեսնել, հազիւ տեսաւ Անին, ան հիասթափեցաւ եւ ըսաւ.- «Ինչո՞ւ ինծի ցոյց տուիր այս աւերակները: Ամμողջ կեանքիս պայծառ երազանք էր Անին տեսնել, μայց քանի մը գլորուած ու քանդուած քարեր տեսայ»: Երμ մենք երիտասարդ էինք, մեզի համար ազգային կուսակ - ցութիւնները իտէալ էին, μայց երμ այդ կուսակցութիւնները Հայաստան եկան մենք հիասթափեցանք: Առաջին պահին երμ որեւէ մէկուն, երեւոյթի, պետութեան, կամ կուսակցութեան կը վերաμերիս դասագրքային վիպասանութեամμ, յետոյ իրակա - նութեան մէջ կը տեսնես, հիասթափութիւն կապրիս, μայց խելացի մարդը այդ հիասթափութեան վրայէն կþանցնի եւ կը տեսնէ, որ այդ է կեանքը եւ կը շարունակէ այդ նոր իրավիճա - կին մէջ ապրիլ ու աշխատիլ: Ցեղասպանութեան հարիւրամեակին μաւականին համա - խմμուածութիւն եղաւ հայութեան մէջ, եւ կարեւորը այն էր, որ Հայաստանի իշխանութիւնները կամ ինքը` յանձնաժողովը թե - լադրող չէր` «դուք ձեր նախաձեռնութիւնները ներկայացուցէք, մենք կþօգնենք զանոնք իրագործելու», այսինքն սովետական թելադրանքի ձեւը չկար, ինչ որ սփիւռքահայ գործիչներու մօտ վստահութիւն առաջացուց եւ այն միտքին յանգեցան, որ ապա - գային այս կառավարութեան հետ կարելի է համագործակցիլ ազգային հարցերու շուրջ: Արդար ու արդիական ըլլալու համար, չէք կարծե՞ր, որ ժա - մանակն է, որ Հայաստանի յառաջիկայ կառավարութիւններուն մէջ սփիւռքահայ գործիչներ ներդրուին, թէկուզ ոչ կուսակցա - կան պատկանէլիութեամμ: Մենք արդէն սփիւռքահայ նախարարներ ունեցած ենք, որոշ շրջանի համար: Ես ուրիշ μան պիտի ըսեմ `կան երկիրներ ո - րոնք ունեցած են այս փորձը, օրնիակ` Իտալիա կամ Հունկա - րիա կը փորձեն իրենց «սփիւռքներ»էն գործիչներ ունենալ խորհրդարանին մէջ: Մենք այդ քննարկած ենք նախագահին հետ, սահմանադրական փոփոխութիւններու ժամանակ: Իմ առաջարկն է, որ սփիւռքահայ ներկայացուցիչներ ըլլան մեր ազգային ժողովի անդամ: Նախագահը համաձայն էր, μայց կը հարցնէր ընտրութեան կազմակերպման մասին, օրինակ` Ֆրանսայի այդ 300.000- էն 3 հոգի պիտի ընտրուին , ինչ որ կրնայ μաւական μարդ կացութիւն ստեղծել գաղութին մէջ: Եթէ հայկական համաշխարհային կառոյցներ ստեղծուին եւ այդ կառոյցները սկսին գործել ու տարածուիլ ամμողջ սփիւռքի մէջ, ապա յաջորդ սահամանադրական փոփոխութիւններուն այս կամ այն ձեւով կ՚որդեգրուի սթիւռքահայ գործիչներ Հայաս - տանի Ազգային Ժողովին մէջ ընդգրկելու գործընթաց մը: Հիմա աշխարհն ալ փոխուած է, եթէ 19-20 դարերուն պետու թիւնները կը մրցէին իրար հետ, հիմա պետութիւնները երμեմն իրենց անկախութեան մէկ մասնիկը կը զոհաμերեն եւ խումμերուվ կը մրցակցին, օրինակ` Եւրոմիութիւն, Եւրասիական միութիւն եւայլն...: Ամէն մէկուն անկախութեան աստիճանը կը նուազի, μայց հաւաքաμար կը գործեն: Անգլիա օրինակ, չþընդունեց այդ մէկը եւ դուրս եկաւ: Մրցակցութեան մէջ մտած են նաեւ պե - տութիւններու մէջ եղող ազգային ընկերութիւնները, որոնք շատ հարուստ են եւ կազմակերպուած: Շատ ժողովուրդներ` հրեաներ, հայեր, իտալացիներ, գերմանացիներ, աշխարհի մէջ սփռուած կառոյցներ կը ստեղծեն, որ մրցակցութիւնը վերածուի ` համաշխարհային մրցակցութիւն: Այդ տեսակէտի առաջատարներէն պէտք էր ըլլայինք մենք հայերս, որովհետեւ աշխարհի չորս կողմը աւելի շատ մարդ ունինք քան այստեղ Հայաստանի մէջ: Մեր ժողովուրդը մրցակ - ցութեան մէջ է միւս պետութիւններու հետ Հայաստանով, մեր ժողովուրդը մրցակցութեան մէջ է ուրիշ ժողովուրդներու հետ համաշխարհային կոռոյցներով եւ պետութեամμ, ինչ որ առան - ձին քննարկման թեմա է:
05.10.2016            ավելին >>  
«Եթե չլիներ 1996-ը, չէին լինի թե՛ հոկտեմբերի 27-ը, թե՛ մարտի 1-ը, թե՛ «Սասնա ծռերը». Վ. Մանուկյան

Հայաստանի նորանկախ պատմության ամենախայտառակ էջերից մեկը 1996 թվականի նախագահական ընտրություններն են, որոնք ճակատագրական ջրբաժան գծեցին Հայաստանի պատմության մեջ` նորանկախ երկիրը տանելով բոլորովին այլ ուղիով: Այդ օրվանից սկսած՝ Հայաստանում արմատավորվեց ընտրությունների կեղծման գործելակերպը` դառնալով չարիք, պետության զարգացման ու առաջընթացի խոչընդոտ: Շատերը գուցե խորությամբ չեն էլ գիտակցում 1996-ին իշխանությունը կեղծիքների գնով պահելու հետևանքները պետության հետագա ընթացքի վրա, սակայն դա մի հարված էր, որից Հայաստանը ուշքի չի գալիս մինչ օրս: Իհարկե, 1996-ի իրական գնահատականը կտա ժամանակը, իսկ այսօր մենք կփորձենք այդ օրերի մեկնաբանությունը ստանալ մի մարդուց, որն այդ ամենի կիզակետում ու թիրախում է եղել: 1996 թվականին ընդդիմությունը միավորվեց լուրջ հակակշիռ դառնալու և ընտրությունների միջոցով իշխանափոխություն իրականացնելու նպատակով: Ընդդիմության միասնական թեկնածու դարձավ ԱԺՄ-ի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը: Վերհիշելով 20 տարի առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունները` Մանուկյանը մեծ ցավ է ապրում, քանի որ այն ժամանակվա իշխանությունները, փաստորեն, տեր չկանգնեցին 88-ի շարժման՝ ազատ, արդար ու առաջադեմ երկիր ստեղծելու գաղափարներին: «Սա ամենևին էլ անձնական խնդիր չէ,- ասում է նա,- 1996 թվականին ժողովուրդը հասկացավ, որ խաբված է, և այդ կարծիքը մինչ օրս չի փոխվել: Ոչ թե ինձնից խլեցին նախագահ դառնալու իրավունքը, այլ ժողովրդից խլեցին իր ձայնի իրավունքը: Ժողովուրդը կոտրվեց, հասկացավ, որ այդ երկիրն իրենը չի: Կոտրվեց այն գաղափարը, որ մենք 88 թվից ժողովրդի մեջ մտցրել էինք, որ էս հողը ձերն է, էս պետությունը ձերն է, ամեն ինչ ձերն է: Եվ դրանից հետո արտագաղթի մեծ ալիք բարձրացավ, ժողովրդի մի հսկա հատված, որը պայքարող էր ու առաջադեմ, հիասթափված թողեց-գնաց: Ու դրանից հետո հիասթափությունը գնալով խորացավ: Այն, ինչ արեցին իշխանությունները 1996 թվականին, պատմական հանցագործություն էր մեր պետության դեմ»:
28.09.2016 32447_large.jpg             ավելին >>  
Ի՞նչ էին նշում ու ի՞նչ էին հիշում ԱԺՄ-ականները` 20 տարի անց հավաքվելով մի սեղանի շուրջ. լուսանկարներ

Օրեր առաջ ԱԺՄ կուսակցության անդամները կուսակցական ընկերներից մեկի` Վահան Հակոբյանի ամառանոցում մեծ հավաքույթ էին կազմակերպել՝ նշելու Անկախության 25-ամյակը և հիշելու 1996 թվականի սեպտեմբերի նախագահական ընտրություններն ու դրան հետևող դեպքերը 20 տարվա հեռավորությունից:Հավաքույթին մասնակցում էին ոչ միայն նախկին ու ներկա ԱԺՄ-ականներ, այլև 1996-ի միասնական ընդդիմության ներկայացուցիչներ:
25.09.2016            ավելին >>  
2016թ.սեպտեմբերի 21,Անկախության 25 ամյակ,պարգևատրում

ՀՀ նախագահը հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար Վազգեն Մանուկյանին պարգևատրում է Տիգրան Մեծ շքանշանով
22.09.2016          
​«Եթե պատերազմ լինի, պատրաստ եմ բանակը ղեկավարել».Վազգեն Մանուկյան

Ին՞չ կաներ, եթե առաջարկ ստանար կրկին ստանձնել Պաշտպանության նախարարի պաշտոնը: Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանին լրագրողներից մեկն այսօր այս հարցով անակնկալի բերեց: Մանուկյանն էլ հիշեց, որ նման խոսակցություն ժամանակին ունեցել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ. «Ազգային ժողովի նախագահի մասին խոսք գնաց, հետո պաշտպանության նախարարի և այն: Ես ասացի, որ կարող եմ պաշտպանության նախարար լինել միայն պատերազմի ժամանակ, և եթե պատերազմ լինի, ապա պատրաստ եմ բանակը ղեկավարել, բայց եթե պատերազմ չկա, դա իմ գործը չէ, ես քաղաքական գործիչ եմ»: Հետո Մանուկյանը վերհիշեց ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի հետ ունեցած մի զրույց. «Խոսում էինք, ես ասացի, որ ինձ համար իշխանությունը սարսափելի բան է, դա նախևառաջ անձնազոհություն է: Ասացի` 2 անգամ եմ եղել իշխանության մեջ. մի անգամ վարչապետ` հեղափոխության ժամանակ, մի անգամ էլ պաշտպանության նախարար` պատերազմի ժամանակ, ու երկու անգամ էլ սարսափով եմ հիշում իշխանության մասին: Զրուցակից ասաց` ա՛յ որ երկար մնայիր, քաղցրությունն էլ կզգայիր...»:
15.09.2016            ավելին >>  
​Ո՞ր դեպքում, ըստ Վազգեն Մանուկյանի, Կարեն Կարապետյանը հաջողության կհասնի

«Կարեն Կարապետյանը խելոք, պատրաստված մարդ է և որպես քաղաքապետ էլ իրեն դրսևորեց որպես լավ աշխատող, բայց եթե նրան չհաջողվի ձևավորել որպես միասնական նպատակներ ունեցող և որպես մի թիմ հանդիսացող կառավարություն, փոխարենը տարբեր տեղերից նախարարներ գան` աստված գիտի, թե ինչ նպատակներով, ապա այդ դեպքում դժվար թե նա կարողանա կատարել այն փոփոխությունները, որ այժմ անհրաժեշտ են Հայաստանին»,-այսօր Մամուլի ազգային ակումբում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց Հանրային խորհրդրի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը` անդրադառնալով նոր վարչապետի նշանակմանն ու նոր կառավարության ձևավորման հարցին: Համենայնդեպս, Մանուկյանը հույս հայտնեց, որ և՛ երկրի նախագահի կողմից, և՛ իշխանության տարբեր թևերում այժմ ձգտում կա մեծ փոփոխություններ իրականացնելու:
15.09.2016            ավելին >>  
​«Խնդիրն այն է, որ մենք խնդիր չունենք մեր առջև դրված». Վազգեն Մանուկյան

Մոտ 9 տարվա ընդմիջումից հետո այսօր Մամուլի ազգային ակումբում լրագրողների հետ ճեպազրույցի ֆորմատով հանդիպման էր եկել Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը` խոսելու անկախության 25 տարիների ձեռքբերումների, կորուստների ու ապագա երազանքների մասին:Ղարաբաղ կոմիտեի համակարգող, անկախ Հայաստանի առաջին վարչապետ, պաշտպանության նախարար և առհասարակ Հայաստանի անկախության կերտման առանցքային կերպարներից մեկը` Վազգեն Մանուկյանը, շատ բան ուներ ասելու անկախության 25 տարիների մասին:
15.09.2016            ավելին >>  
Ելքը ո՞րն է. Վազգեն Մանուկյան

Հայաստանի Հանրապետության առջև ծառացած ներքին ու արտաքին քաղաքական խնդիրների մասին «Անկախը» հարցազրույց է ունեցել «Ղարաբաղ» կոմիտեի համակարգող, ՀՀ առաջին վարչապետ, 1992-1993 թթ. պաշտպանության նախարար, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: - Պարո´ն Մանուկյան, երկու շաբաթից ավելի «Սասնա ծռեր» խմբի կողմից գրավված էր ոստիկանության Էրեբունու ՊՊԾ գնդի տարածքը, փողոցում էլ ցույցեր էին ընթանում ի պաշտպանություն զինյալների: Ինչպե՞ս եք գնահատում առկա իրավիճակը և ի՞նչ հնարավոր ելքեր եք տեսնում: - Մեր երիտասարդությանը թվում է, թե տեղի ունեցողը, երբ զինված մի ջոկատ փորձում է ազդել քաղաքականության վրա, բացառիկ երևույթ է մեր պատմության մեջ: Բայց այդպես չէ: Սա նախապատմություն ունի և առաջին դեպքը չէ: Ղարաբաղյան շարժման ժամանակ և Սումգայիթից հետո «Ղարաբաղ» կոմիտեն սկսեց զինված ջոկատներ ստեղծել: Առաջինը եղել է աֆղանական ջոկատը, որն ինձ էր ենթարկվում՝ որպես «Ղարաբաղ» կոմիտեի համակարգող ղեկավարի: Այդպես էր կոչվում, քանի որ անդամները ԽՄ բանակում մասնակցել էին Աֆղանստանի պատերազմին և ռազմական փորձ ունեին: Հետագայում առաջացան բազմաթիվ այդպիսի ջոկատներ, որոնց մի մասը ենթարկվում էր «Ղարաբաղ» կոմիտեին, մյուս մասն ինքնուրույն էր գործում, եղան նաև դեպքեր, երբ առիթից օգտվելով՝ ստեղծվեցին ջոկատներ, որոնք հիմնականում հետապնդում էին տնտեսական շահեր: Քանի որ «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներս ուսյալ մարդիկ էինք ու լավ գիտեինք պատմությունը, զգուշանում էինք, որ հանկարծ առաջին հանրապետության պես «մաուզերիստների» շարժումներ չսկսվեն, երբ ջոկատներն իրենք էին մտնում քաղաքականության մեջ ու որոշում, թե ինչն էր ճիշտ ու ինչը՝ սխալ: Դա կործանարար էր առաջին հանրապետության համար, և թույլ չէինք տա, որ կրկնվեր: Եվ դրա համար 1990 թվականին իշխանության գալուց հետո խնդիր դրվեց հայրենասիրությամբ առաջնորդվող ջոկատները միավորել ու բանակի պես մի բան ստեղծել: Քանի որ դեռևս անկախ չէինք, ԽՍՀՄ կազմում էինք, իսկական բանակ ստեղծել չէինք կարող: Ոստիկանության ներքին զորքեր կային, երիտասարդներին կոչ արեցինք մտնել այդտեղ, իսկ ով չի մտնի, պիտի զինաթափվի: Եղան բազմաթիվ ջոկատներ, որոնք մտան, բայց նաև եղան ջոկատներ, որոնք ինքնուրույն քաղաքականություն սկսեցին վարել: Օրինակ՝ Սարի թաղի Վրեժի ջոկատը, որը սահման էր գնում ու ինքնուրույն գործողություններ իրականացնում՝ առանց պետությանը ենթարկվելու. փորձ կատարեց գրավելու հեռուստատեսության ստուդիան, նույնը ՀԱԲ-ն էր և այլն: Եվ պետությունն իր առջև խնդիր դրեց այդ ջոկատները զինաթափել: Մեծ դժվարությամբ զինաթափեցինք Սարի թաղի Վրեժի խումբը: Ես՝ որպես վարչապետ, կարգադրեցի զինաթափել ՀԱԲ-ը: Գիշերը ոստիկանության կողմից հարձակում կատարվեց ՀԱԲ-ի շտաբի վրա, երկու զոհ ունեցանք: Մի պահ եղավ, որ ջոկատներն այլևս ինքնուրույն քաղաքական դերակատարություն չունեին: Դա կարևոր էր, որովհետև քաոսային վիճակով պետությունն առաջ տանել հնարավոր չէր: Հիշում եմ՝ այն ժամանակ Մամեդովն էր Ադրբեջանի վարչապետը, երբեմն-երբեմն հեռախոսով խոսում էինք: Երկուսս էլ ասում էինք` ի՞նչ անենք, ջոկատներն են սահմանի վրա հարձակում իրականացնում: Մի օր էլ զանգեցի ու ասացի` եթե այսուհետ կրակեն ձեզ վրա, իմացեք՝ ես եմ հրամայել, մեր ջոկատները լրիվ վերահսկողության տակ են, դուք էլ հասեք դրան, այդ դեպքում միայն իմաստ կլինի սահմանային դեպքերի վերաբերյալ բանակցել: Այդ հարցում մենք առաջ ընկանք Ադրբեջանից ու Վրաստանից: Մաուզերիստների շարժում երրորդ հանրապետությունում չեղավ: Դրանից հետո, իհարկե, պոռթկումներ եղան: Առաջինը հոկտեմբերի 27-ն էր: Այն տղաները, որոնք Ազգային ժողով մտան ու այդ արյունալի ողբերգությունն իրականացրեցին, իրենց ներքին մղումներում որոշակի հայրենասիրական արդարացում ունեին. նրանք կարծում էին, որ պետությունը վատ ղեկավարներ ունի, և եթե Վազգեն Սարգսյանը չլինի, ամեն ինչ կկարգավորվի: Այդ դեպքը, բացի վնասից, ոչ մի օգուտ չբերեց Հայաստանին, այսինքն՝ մի անգամ էլ ապացուցվեց, որ ահաբեկչական գործողություններով պետության, հասարակության առջև դրված խնդիրները չեն լուծվում: Բացարձակապես անընդունելի է, որ զինված մի փոքր ջոկատ վերցնում է այդ ֆունկցիան իր վրա, այն, ինչ տեսանք այս դեպքում: Լավ բաներ են ասում, հայրենասիրական մղումներ ունեն, բայց դա ոչինչ չի նշանակում, բոլոր այսպիսի գործողությունների հետևում կանգնած են բարի նպատակներ, բայց արդյունքը լինում է ողբերգական պետության համար: Իհարկե, կա ընդհանուր դժգոհություն իշխանություններից: Մեր երկրում մեծ տեղ ունեն կոռուպցիան, անարդարությունները, դատական համակարգը չի համապատասխանում այն խնդիրներին, որոնք դրված են պետության առջև, շատ հարցերում տանուլ ենք տալիս, մեր տնտեսությունը այն ձևով չի զարգանում, ինչպես մենք կուզենայինք: Բացի մնացած բացասական երևույթներից, ստեղծվեց մի պետություն, որտեղ այն անհատները, որոնք իրենց ուսերի վրա տարան հեղափոխության և պատերազմի ծանր բեռը, հիմնականում հայտնվեցին ծանր սոցիալական վիճակում, պետության ուշադրությունից դուրս: Մյուս կողմից՝ հարստացան անհատներ, որոնց մի զգալի մասը, ունենալով ձեռներեցության շնորհք, ազնիվ ձևով կազմակերպեց իր գործը, բայց դրա հետ մեկտեղ հսկայական կարողություն ձեռք բերեցին ոչ օրինական ճանապարհով, ոչ մի օգտակար ընդունակություններով չօժտված պատահական մարդիկ, միայն շնորհիվ նրա, որ հնարավորություն ունեին օգտագործելու իշխանության լծակները: Այդ ամենը տարիների ընթացքում ավելացնում էր դժգոհությունը: Բայց այդ հարցերը լուծվում են այլ ճանապարհով, ոչ թե զինված ուժի միջոցով: Մի կողմ թողնենք, որ այդ գործողություններն օրինական չեն, մի կողմ թողնենք, որ այդպիսի դեպքերի ընթացքում արյուն է թափվում: Պետական տեսանկյունից ավելի կարևոր է, որ այդպիսի գործընթացն արդյունավետ չէ, խարխլում ու թուլացնում է պետությունը, հնարավորություն է տալիս դրսի ուժերին միջամտելու մեր ներքին պետական կյանքին, և դա հասարակության մեջ առաջացնում է ճեղքեր, որոնք մնում են շատ երկար ժամանակ: Ֆրանսիայի նախագահ (1974-81 թթ.) Ժիսկար դ’ Էստենը, վերլուծելով Ֆրանսիայի ժողովրդի ներկա խնդիրները, նշում է, որ 1789 թ. Ֆրանսիայի հեղափոխության ճեղքերը չեն վերացել նույնիսկ մինչև այսօր: Արդյունավետ չէ, որովհետև պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ այսպիսի գործընթացը համարյա երբեք չի բերում հաղթանակ, իսկ այն բացառիկ դեպքերում (օր.՝ Ֆիդել Կաստրոյի զինված ապստամբությունը), երբ հաջողվում է այդ ճանապարհով փոխել իշխանությունը, ոչ մի խնդիր չի լուծվում: Ստեղծվում է նոր՝ հեղափոխական իշխանություն («հերոսների իշխանություն»), որն ավելի անարդար ու դաժան է լինում, քան նախորդը, և նորից հասարակությանը պետք է լինում լուծել այն խնդիրները, որոնք պատճառ են դարձել ապստամբության: - Բայց ինչո՞ւ ոչ առաջ կամ ոչ հետո, այլ հենց այս պահին, և նաև ասվում է, որ այս քայլին դիմել են, որովհետև այլընտրանք չեն տեսնում, որ փոփոխության հասնելու բոլոր եղանակները սպառվել են: Ձեր կարծիքով արդյոք սպառվե՞լ են Հայաստանում փոփոխություն իրականացնելու մյուս բոլոր ճանապարհները: - Արդեն գոյություն ունեցող դժգոհության վրա ավելացան և մեծ նշանակություն ունեցան քառօրյա պատերազմը և դրա արդյունքները, առաջացած հիասթափությունը, տպավորությունը, որ իշխանությունները ոչ մի դաս չքաղեցին այդ քառօրյա պատերազմից: Չեմ բացառում, որ քառոօրյա պատերազմի այլ արդյունքների դեպքում նման երևույթներ կարող էին տեղի ունենալ Բաքվում: Երկրորդ` այդ ֆոնի վրա առաջացան խոսակցություններ, որ Հայաստանին պարտադրում են միակողմանի զիջումներ Ղարաբաղի հարցում, և Հայաստանի ղեկավարությունը համաձայնում է պարտադրանքին: Եթե համոզվածություն կա, որ հասարակության ճնշումները չեն ազդում իշխանության քաղաքականության վրա, ապա իշխանության փոփոխությունը պետք է փորձել կատարել ընտրությունների միջոցով: Այս պայմաններում կարող էր ձևավորվել հզոր ընդդիմադիր ուժ, որը գալիք ընտրութէյուններին գնար հաղթանակի՝ իր ձեռքը վերցնելով մեր պետության առջև կանգնած խնդիրների լուծման պատասխանատվությունը: Բայց շատերը նշում էին, որ այդ ճանապարհով, սկսած 1995 թ., ոչ մի արդյունքի հնարավոր չի եղել հասնել: Ընտրությունների արդյունքները կեղծվում են: Իշխանությունը միշտ ինքն իրեն վերարտադրում է: Բայց եթե ընտրությունների մեխանիզմը չաշխատի, ինչ-որ հեղափոխական ուժ իշխանությունը վերցնի, միևնույն է, պրոբլեմը նույնն է մնալու: Եթե չի գործելու ընտրությունների մեխանիզմը, մենք երբեք ոչ մի բանի չենք հասնի: Միացյալ Նահանգներում 30-ական թվականներին լրիվ կոռումպացված ընտրություններ էին: Դիքենսը XIX դարի Անգլիայի ընտրությունները նկարագրում է որպես կոռուպցիայի ու ստի վրա հիմնված ընտրություններ: Կարող եք կարդալ, թե Շոտլանդիայում ոնց են ընտրություններ եղել: Բայց բոլոր այդ պետությունները կարողացել են առանց մեծ ցնցումների այդ մեխանիզմն աշխատեցնել: Կարծում եմ, որ Հայաստանում էլ դա հնարավոր է, առջևում ընտրություններ են, բավականին մեծ աշխատանք ու գումարներ են պահանջվելու միասնական և ուժեղ ընդդիմություն ունենալու համար, որի ղեկավարները պետք է լինեն ազնիվ, նվիրված, բարձր մակարդակ ունեցող մարդիկ: Կազմակերպվելով, աշխատելով կարելի է այդ մեխանիզմն աշխատեցնել: Դրա հետ միասին պետք է լինի որոշակի գաղափարախոսություն, պատկերացում մեր պետության, հասարակության, կառուցվածքի և խնդիրների վերաբերյալ (Թուրքիայում այժմ տեղի ունեցող պայքարի մեջ, բացի ամեն ինչից, երկու գաղափարախոսթյան որոշակի պայքար կա): Ազնվությունը, արդարությունը, օրենքների պահպանումը, կոռուպցիայի վերացումը գաղափարախոսություն չեն, այդ դրույթները պետք է լինեն ցանկացած գաղափարախոսության մեջ: Այս հարցին կանդրադառնանք, երբ խոսենք Ղարաբաղի հարցի մասին: Փոփոխությունների միակ ճանապարհը ընտրություններն են: Մինչև այդ մեխանիզմը չսարքենք, քանի ջոկատ ուր էլ մտնի, ոչինչ չի փոխվի:
01.08.2016            ավելին >>  

Home page Web mail Map
EnglishRussian


1996


www.ajk.am

  www.armenia.li
www.armenia.li
481201
477534