ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱՆՑԱԾ ՃԱՆԱՊԱՐՀ
ԳՐԱԴԱՐԱՆ
ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ
ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ԳՐԱՆՑՎԵԼ ԿԱՅՔԻ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ
ԿԱՅՔԻ ՔԱՐՏԵԶ
ԿԱՊԸ ՄԵԶ ՀԵՏ
ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2008
   ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ

Ելքը ո՞րն է. Վազգեն Մանուկյան

Հայաստանի Հանրապետության առջև ծառացած ներքին ու արտաքին քաղաքական խնդիրների մասին «Անկախը» հարցազրույց է ունեցել «Ղարաբաղ» կոմիտեի համակարգող, ՀՀ առաջին վարչապետ, 1992-1993 թթ. պաշտպանության նախարար, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: - Պարո´ն Մանուկյան, երկու շաբաթից ավելի «Սասնա ծռեր» խմբի կողմից գրավված էր ոստիկանության Էրեբունու ՊՊԾ գնդի տարածքը, փողոցում էլ ցույցեր էին ընթանում ի պաշտպանություն զինյալների: Ինչպե՞ս եք գնահատում առկա իրավիճակը և ի՞նչ հնարավոր ելքեր եք տեսնում: - Մեր երիտասարդությանը թվում է, թե տեղի ունեցողը, երբ զինված մի ջոկատ փորձում է ազդել քաղաքականության վրա, բացառիկ երևույթ է մեր պատմության մեջ: Բայց այդպես չէ: Սա նախապատմություն ունի և առաջին դեպքը չէ: Ղարաբաղյան շարժման ժամանակ և Սումգայիթից հետո «Ղարաբաղ» կոմիտեն սկսեց զինված ջոկատներ ստեղծել: Առաջինը եղել է աֆղանական ջոկատը, որն ինձ էր ենթարկվում՝ որպես «Ղարաբաղ» կոմիտեի համակարգող ղեկավարի: Այդպես էր կոչվում, քանի որ անդամները ԽՄ բանակում մասնակցել էին Աֆղանստանի պատերազմին և ռազմական փորձ ունեին: Հետագայում առաջացան բազմաթիվ այդպիսի ջոկատներ, որոնց մի մասը ենթարկվում էր «Ղարաբաղ» կոմիտեին, մյուս մասն ինքնուրույն էր գործում, եղան նաև դեպքեր, երբ առիթից օգտվելով՝ ստեղծվեցին ջոկատներ, որոնք հիմնականում հետապնդում էին տնտեսական շահեր: Քանի որ «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներս ուսյալ մարդիկ էինք ու լավ գիտեինք պատմությունը, զգուշանում էինք, որ հանկարծ առաջին հանրապետության պես «մաուզերիստների» շարժումներ չսկսվեն, երբ ջոկատներն իրենք էին մտնում քաղաքականության մեջ ու որոշում, թե ինչն էր ճիշտ ու ինչը՝ սխալ: Դա կործանարար էր առաջին հանրապետության համար, և թույլ չէինք տա, որ կրկնվեր: Եվ դրա համար 1990 թվականին իշխանության գալուց հետո խնդիր դրվեց հայրենասիրությամբ առաջնորդվող ջոկատները միավորել ու բանակի պես մի բան ստեղծել: Քանի որ դեռևս անկախ չէինք, ԽՍՀՄ կազմում էինք, իսկական բանակ ստեղծել չէինք կարող: Ոստիկանության ներքին զորքեր կային, երիտասարդներին կոչ արեցինք մտնել այդտեղ, իսկ ով չի մտնի, պիտի զինաթափվի: Եղան բազմաթիվ ջոկատներ, որոնք մտան, բայց նաև եղան ջոկատներ, որոնք ինքնուրույն քաղաքականություն սկսեցին վարել: Օրինակ՝ Սարի թաղի Վրեժի ջոկատը, որը սահման էր գնում ու ինքնուրույն գործողություններ իրականացնում՝ առանց պետությանը ենթարկվելու. փորձ կատարեց գրավելու հեռուստատեսության ստուդիան, նույնը ՀԱԲ-ն էր և այլն: Եվ պետությունն իր առջև խնդիր դրեց այդ ջոկատները զինաթափել: Մեծ դժվարությամբ զինաթափեցինք Սարի թաղի Վրեժի խումբը: Ես՝ որպես վարչապետ, կարգադրեցի զինաթափել ՀԱԲ-ը: Գիշերը ոստիկանության կողմից հարձակում կատարվեց ՀԱԲ-ի շտաբի վրա, երկու զոհ ունեցանք: Մի պահ եղավ, որ ջոկատներն այլևս ինքնուրույն քաղաքական դերակատարություն չունեին: Դա կարևոր էր, որովհետև քաոսային վիճակով պետությունն առաջ տանել հնարավոր չէր: Հիշում եմ՝ այն ժամանակ Մամեդովն էր Ադրբեջանի վարչապետը, երբեմն-երբեմն հեռախոսով խոսում էինք: Երկուսս էլ ասում էինք` ի՞նչ անենք, ջոկատներն են սահմանի վրա հարձակում իրականացնում: Մի օր էլ զանգեցի ու ասացի` եթե այսուհետ կրակեն ձեզ վրա, իմացեք՝ ես եմ հրամայել, մեր ջոկատները լրիվ վերահսկողության տակ են, դուք էլ հասեք դրան, այդ դեպքում միայն իմաստ կլինի սահմանային դեպքերի վերաբերյալ բանակցել: Այդ հարցում մենք առաջ ընկանք Ադրբեջանից ու Վրաստանից: Մաուզերիստների շարժում երրորդ հանրապետությունում չեղավ: Դրանից հետո, իհարկե, պոռթկումներ եղան: Առաջինը հոկտեմբերի 27-ն էր: Այն տղաները, որոնք Ազգային ժողով մտան ու այդ արյունալի ողբերգությունն իրականացրեցին, իրենց ներքին մղումներում որոշակի հայրենասիրական արդարացում ունեին. նրանք կարծում էին, որ պետությունը վատ ղեկավարներ ունի, և եթե Վազգեն Սարգսյանը չլինի, ամեն ինչ կկարգավորվի: Այդ դեպքը, բացի վնասից, ոչ մի օգուտ չբերեց Հայաստանին, այսինքն՝ մի անգամ էլ ապացուցվեց, որ ահաբեկչական գործողություններով պետության, հասարակության առջև դրված խնդիրները չեն լուծվում:Բացարձակապես անընդունելի է, որ զինված մի փոքր ջոկատ վերցնում է այդ ֆունկցիան իր վրա, այն, ինչ տեսանք այս դեպքում: Լավ բաներ են ասում, հայրենասիրական մղումներ ունեն, բայց դա ոչինչ չի նշանակում, բոլոր այսպիսի գործողությունների հետևում կանգնած են բարի նպատակներ, բայց արդյունքը լինում է ողբերգական պետության համար:Իհարկե, կա ընդհանուր դժգոհություն իշխանություններից: Մեր երկրում մեծ տեղ ունեն կոռուպցիան, անարդարությունները, դատական համակարգը չի համապատասխանում այն խնդիրներին, որոնք դրված են պետության առջև, շատ հարցերում տանուլ ենք տալիս, մեր տնտեսությունը այն ձևով չի զարգանում, ինչպես մենք կուզենայինք: Բացի մնացած բացասական երևույթներից, ստեղծվեց մի պետություն, որտեղ այն անհատները, որոնք իրենց ուսերի վրա տարան հեղափոխության և պատերազմի ծանր բեռը, հիմնականում հայտնվեցին ծանր սոցիալական վիճակում, պետության ուշադրությունից դուրս: Մյուս կողմից՝ հարստացան անհատներ, որոնց մի զգալի մասը, ունենալով ձեռներեցության շնորհք, ազնիվ ձևով կազմակերպեց իր գործը, բայց դրա հետ մեկտեղ հսկայական կարողություն ձեռք բերեցին ոչ օրինական ճանապարհով, ոչ մի օգտակար ընդունակություններով չօժտված պատահական մարդիկ, միայն շնորհիվ նրա, որ հնարավորություն ունեին օգտագործելու իշխանության լծակները: Այդ ամենը տարիների ընթացքում ավելացնում էր դժգոհությունը: Բայց այդ հարցերը լուծվում են այլ ճանապարհով, ոչ թե զինված ուժի միջոցով: Մի կողմ թողնենք, որ այդ գործողություններն օրինական չեն, մի կողմ թողնենք, որ այդպիսի դեպքերի ընթացքում արյուն է թափվում: Պետական տեսանկյունից ավելի կարևոր է, որ այդպիսի գործընթացն արդյունավետ չէ, խարխլում ու թուլացնում է պետությունը, հնարավորություն է տալիս դրսի ուժերին միջամտելու մեր ներքին պետական կյանքին, և դա հասարակության մեջ առաջացնում է ճեղքեր, որոնք մնում են շատ երկար ժամանակ:Ֆրանսիայի նախագահ (1974-81 թթ.) Ժիսկար դ’ Էստենը, վերլուծելով Ֆրանսիայի ժողովրդի ներկա խնդիրները, նշում է, որ 1789 թ. Ֆրանսիայի հեղափոխության ճեղքերը չեն վերացել նույնիսկ մինչև այսօր: Արդյունավետ չէ, որովհետև պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ այսպիսի գործընթացը համարյա երբեք չի բերում հաղթանակ, իսկ այն բացառիկ դեպքերում (օր.՝ Ֆիդել Կաստրոյի զինված ապստամբությունը), երբ հաջողվում է այդ ճանապարհով փոխել իշխանությունը, ոչ մի խնդիր չի լուծվում: Ստեղծվում է նոր՝ հեղափոխական իշխանություն («հերոսների իշխանություն»), որն ավելի անարդար ու դաժան է լինում, քան նախորդը, և նորից հասարակությանը պետք է լինում լուծել այն խնդիրները, որոնք պատճառ են դարձել ապստամբության:- Բայց ինչո՞ւ ոչ առաջ կամ ոչ հետո, այլ հենց այս պահին, և նաև ասվում է, որ այս քայլին դիմել են, որովհետև այլընտրանք չեն տեսնում, որ փոփոխության հասնելու բոլոր եղանակները սպառվել են: Ձեր կարծիքով արդյոք սպառվե՞լ են Հայաստանում փոփոխություն իրականացնելու մյուս բոլոր ճանապարհները:- Արդեն գոյություն ունեցող դժգոհության վրա ավելացան և մեծ նշանակություն ունեցան քառօրյա պատերազմը և դրա արդյունքները, առաջացած հիասթափությունը, տպավորությունը, որ իշխանությունները ոչ մի դաս չքաղեցին այդ քառօրյա պատերազմից: Չեմ բացառում, որ քառոօրյա պատերազմի այլ արդյունքների դեպքում նման երևույթներ կարող էին տեղի ունենալ Բաքվում:Երկրորդ` այդ ֆոնի վրա առաջացան խոսակցություններ, որ Հայաստանին պարտադրում են միակողմանի զիջումներ Ղարաբաղի հարցում, և Հայաստանի ղեկավարությունը համաձայնում է պարտադրանքին:Եթե համոզվածություն կա, որ հասարակության ճնշումները չեն ազդում իշխանության քաղաքականության վրա, ապա իշխանության փոփոխությունը պետք է փորձել կատարել ընտրությունների միջոցով: Այս պայմաններում կարող էր ձևավորվել հզոր ընդդիմադիր ուժ, որը գալիք ընտրութէյուններին գնար հաղթանակի՝ իր ձեռքը վերցնելով մեր պետության առջև կանգնած խնդիրների լուծման պատասխանատվությունը: Բայց շատերը նշում էին, որ այդ ճանապարհով, սկսած 1995 թ., ոչ մի արդյունքի հնարավոր չի եղել հասնել: Ընտրությունների արդյունքները կեղծվում են: Իշխանությունը միշտ ինքն իրեն վերարտադրում է: Բայց եթե ընտրությունների մեխանիզմը չաշխատի, ինչ-որ հեղափոխական ուժ իշխանությունը վերցնի, միևնույն է, պրոբլեմը նույնն է մնալու: Եթե չի գործելու ընտրությունների մեխանիզմը, մենք երբեք ոչ մի բանի չենք հասնի: Միացյալ Նահանգներում 30-ական թվականներին լրիվ կոռումպացված ընտրություններ էին: Դիքենսը XIX դարի Անգլիայի ընտրությունները նկարագրում է որպես կոռուպցիայի ու ստի վրա հիմնված ընտրություններ: Կարող եք կարդալ, թե Շոտլանդիայում ոնց են ընտրություններ եղել: Բայց բոլոր այդ պետությունները կարողացել են առանց մեծ ցնցումների այդ մեխանիզմն աշխատեցնել: Կարծում եմ, որ Հայաստանում էլ դա հնարավոր է, առջևում ընտրություններ են, բավականին մեծ աշխատանք ու գումարներ են պահանջվելու միասնական և ուժեղ ընդդիմություն ունենալու համար, որի ղեկավարները պետք է լինեն ազնիվ, նվիրված, բարձր մակարդակ ունեցող մարդիկ: Կազմակերպվելով, աշխատելով կարելի է այդ մեխանիզմն աշխատեցնել: Դրա հետ միասին պետք է լինի որոշակի գաղափարախոսություն, պատկերացում մեր պետության, հասարակության, կառուցվածքի և խնդիրների վերաբերյալ (Թուրքիայում այժմ տեղի ունեցող պայքարի մեջ, բացի ամեն ինչից, երկու գաղափարախոսթյան որոշակի պայքար կա): Ազնվությունը, արդարությունը, օրենքների պահպանումը, կոռուպցիայի վերացումը գաղափարախոսություն չեն, այդ դրույթները պետք է լինեն ցանկացած գաղափարախոսության մեջ: Այս հարցին կանդրադառնանք, երբ խոսենք Ղարաբաղի հարցի մասին: Փոփոխությունների միակ ճանապարհը ընտրություններն են: Մինչև այդ մեխանիզմը չսարքենք, քանի ջոկատ ուր էլ մտնի, ոչինչ չի փոխվի: - Ինչպե՞ս եք գնահատում պետական մակարդակով արձագանքը իրադարձություններին և տեղի ունեցողի պատճառները չքննարկելու մոտեցումը: - Երկու բան պետք է տարանջատել: Նախ՝ երևույթը պետք է վնասազերծվի, որից հետո սկսվի քննարկում: Պատահական չէ, որ Հանրային խորհուրդը դիմեց նախագահին, որ ամեն կերպ խաղաղ այս վիճակից դուրս գանք, որից հետո իշխանությունը պետք է նստի հասարակության հետ լայն երկխոսության Ղարաբաղի ու բազմաթիվ այլ հարցերի շուրջ: Եթե ռազմական ճնշման տակ են սկսվում այդպիսի քայլեր, դա կարող է գայթակղություն առաջացնել, որ հաջորդ անգամ մեկ ուրիշը նման վիճակում ռազմական ճանապարհով փորձի հարց լուծել: Հետևաբար բոլոր երկրներում մինչև չեն հանդարտվում այսպիսի դեպքերը, փոփոխությունների մասին խոսք չի լինում: Հանդարտվելուց հետո նոր խոսվում է, քննարկվում, թե որոնք էին դրդապատճառները և ինչն էր պետք փոխել:
01.08.2016            ավելին >>  
​«Սա միայն ճանաչում չէ, սա նաև վկայություն է». Վազգեն Մանուկյան

ՀՀ Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը, Անկախի խնդրանքով մեկնաբանելով Գերմանիայի Բունդեսթագի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի ընդունումը, նշեց. «Գերմանիայի կողմից Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը սովորական երևույթ չէ: Դա Գերմանիան է` Եվրոպայի հզորագույն պետությունը, մյուս կողմից, սա պարզապես ճանաչում չէ, սա նաև վկայություն է: Եթե Ֆրանսիան, Ռուսաստանը ճանաչում են, նրանք երկրներ են, որոնք Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մի կողմում էին, իսկ Գերմանիան Թուրքիայի հետ միասին` մյուս կողմում: Եվ Գերմանիան, փաստորեն, վկայում է իր աչքով տեսած ցեղասպանությունը` ընդունելով դրա մեջ մեղքի իր բաժինը»:
05.06.2016            ավելին >>  
«Ղարաբաղի ճանաչումն ընդամենը հարցի մի մասն է». Վ. Մանուկյանը` ղարաբաղյան հակամարտության և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հոդվածի մասին

-Պարոն Մանուկյան, Դուք՝ որպես Ղարաբաղ կոմիտեի համակարգող և 1997 թվականին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից առաջարկվող ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման փուլային տարբերակին կտրուկ դեմ արտահայտված գործիչ, ի՞նչ կարծիք ունեք Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի` Ղարաբաղի անկախության ճանաչման հարցի շուրջ վերջին հոդվածում տեղ գտած տեսակետների վերաբերյալ: - Նախ՝ ես որևիցե նոր բան այդ հոդվածում չեմ տեսնում: Առաջին միտքը, որն արտահայտված է հոդվածում, այն է, որ աշխարհը` ի դեմս Մինսկի խմբի, արդեն իսկ հակված է ճանաչելու Ղարաբաղի ժողովրդի՝ հանրաքվեի միջոցով ինքնորոշվելու իրավունքը: Ե՛վ ես, և՛ շատերը բազմիցս նշել ենք այդ իրողությունը, ինչը չկար 90-ականների վերջին: Ի՞նչն է գաղտնիքը, ի՞նչ է փոխվել: Նախ այն, որ տասնյակ տարիներ հնարավոր դարձավ պաշտպանել Ղարաբաղի փաստացի անկախությունը, հետևողականորեն զարգացնել Լեռնային Ղարաբաղի պետականությունը աշխարհին հարիր միջոցներով` կառուցելով ժողովրդավարական պետություն: Դրա հետ միասին Ղարաբաղի ներկա սերունդն իր գիտակից կյանքն ապրել է անկախ պետությունում, և որևէ փաստաթղթով այդ կարգավիճակը չի կարող փոխվել, ինչը նաև աստիճանաբար ընկալվում է միջազգային հանրության կողմից: Ղարաբաղի անկախությունը հնարավոր եղավ պաշտպանել ռազմական հաղթանակի միջոցով, անվտանգության գոտի հանդիսացող տարածքների պահպանմամբ (որի ցանկացած մասի զիջումը ողբերգական հետևանքներ կունենար) և բանակի հզորացմամբ: Մադրիդյան սկզբունքները մի քայլ առաջ էին` նախկինում առաջարկվող փուլային տարբերակի համեմատ: Եվ ընդհանրապես ամեն մի հաջորդ առաջարկը մեզ մի քայլ ավելի առաջ է տարել` անկախ նրանից, թե դրանք մեր կողմից որքանով են ընդունելի: Հարցի կարգավորման առաջարկվող բոլոր տարբերակներում այս կամ այն ձևով անուղղակիորեն սկսել է շոշափվել Ղարաբաղի անկախության հնարավորությունը: Բայց Ադրբեջանը չի ընդունել որևէ առաջարկություն` իր առջև խնդիր դնելով ստանալ այն ամենը, ինչ կորցրել է իր իսկ կողմից սանձազերծված պատերազմի հետևանքով: Այժմ առավել, քան երբևէ, Ադրբեջանը ձգտում է այդ նպատակի իրագործմանը, քանի որ իրեն ավելի ուժեղ է զգում իր սպառազինության ծավալների շնորհիվ: Բացի այդ, Ադրբեջանն ունի Թուրքիայի մշտական աջակցությունը, որը վերջին շրջանում նաև աննախադեպ աճել է, քանի որ Թուրքիան նոր դերակատարություն է ստանձնել այս տարածաշրջանում, և Ադրբեջանին թվում է, որ կարող է այդ քաղաքականության մեջ տեղավորել նաև իր նկրտումները: Ո՞ր դեպքում Ադրբեջանի դիրքորոշումը կարող է փոխվել. երբ աշխարհը պատրաստ լինի ճանաչել ԼՂՀ անկախությունը և դա պարտադրի նաև Ադրբեջանին, կամ երբ Ադրբեջանի բոլոր ռազմական փորձերը ձախողվեն, ու հասկանա, որ ժամանակը գործում է ոչ թե իր օգտնին, այլ` մեր:
11.05.2016 vazgen-manukyan-364x600.jpg             ավելին >>  
«Առանց երազանքի ժողովուրդը մեծ բաների չի հասնի». Վազգեն Մանուկյան

Հարցազրույց ՀՀ հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: - 1992-93 թթ. Դուք պաշտպանության նախարար էիք, հենց այդ ժամանակ էր, որ կանոնավոր բանակի հիմքը դրվեց, իսկ պատերազմական գործողություններում` հաղթանակների շղթայի սկիզբը: Այնուամենայնիվ, բանակի հիմնադրումը միշտ չէ, որ Ձեր անվան հետ է կապվում:- Բանակը մի օրում չի կառուցվում, այլ էտապներով: Երբ 1991թ. Շարժումը եկավ իշխանության, մենք դեռ Խորհրդային Միության կազմում էինք, բայց արդեն սկսվել էին Հայաստան-Ադրբեջան զինված բախումները, ստեղծվել էին ֆիդայական ջոկատներ: Եվ մենք առաջին հերթին մտածեցինք այդ ջոկատները վերացնել և կանոնավոր տեսք տալ դրանց: Ես` որպես վարչապետ, առաջին հրամանը տվեցի, որ բոլոր ջոկատները լուծարվում են, բայց նրանք, ովքեր ցանկանում են մասնակցել հայրենիքի պաշտպանությանը, պետք է մտնեն ՄՀՕՋ (Միլիցիայի հատուկ օպերատիվ ջոկատ):Դա առաջին քայլն էր. հետո՝ 1991 թ., կրկին կառավարության հրամանով պաշտպանության կոմիտե ստեղծվեց, քանի որ դեռ Խորհրդային Միությունում էինք և չէինք կարող նախարարություն ստեղծել: Հետագայում, երբ անկախացանք, ստեղծվեց պաշտպանության նախարարությունը, կոմիտեն վերածվեց նախարարության:Երբ պաշտպանության նախարար դարձա, կարևոր հարցերից մեկն այն էր, թե ինչպիսին պետք է լինի բանակը: Երկար խորհրդակցելուց հետո որոշեցինք հիմնվել սովետական, ոչ թե ՆԱՏՕ-ի տիպի բանակի մոդելի վրա: Քանի որ մինչ այդ մեր տղամարդիկ ծառայել էին սովետական բանակում, այնտեղ էին փորձառություն ձեռք բերել մեր պրոֆեսիոնալ սպաները, իմաստ չուներ անտեսել այդ փորձը և զրոյից նոր բան սկսել: Ստեղծեցինք այդպիսի բանակ` որոշելով հետագայում բարեփոխումների միջոցով այն համապատասխանեցնել ժամանակակից պահանջներին:Մեր երկրորդ որոշումն այն էր, որ զինակոչով բանակը նվազագույն չափով օգտագործվի ռազմական գործողությունների ժամանակ, և այդ գործողությունների համար փորձառու, հասուն տղամարդիկ պատասխանատվություն կրեն: Դրանք նախկին ֆիդայիներն էին, նախկինում Աֆղանստանում և սովետական բանակում ծառայածները, հիմնականում երեսունն անց տղամարդիկ: Մենք նրանցով պրոֆեսիոնալ բանակ ստեղծեցինք, այսինքն՝ նրանք արդեն իսկ կամավոր կռվում էին, պարզապես բանակային պարտավորություններ ստորագրեցին, պետությունն էլ իր հերթին թիկունքում գտնվող նրանց ընտանիքներին աշխատավարձ սահմանեց:Նրանց հետ հինգ տարվա պայմանագրեր էինք կնքում, այսինքն՝ զինակոչով բանակին զուգահեռ ստեղծվում էր նաև պրոֆեսիոնալ բանակ: Նրանց կորուստերը շատ քիչ էին լինում. փորձ ունեին, լավ գիտեին, թե երբ հարձակվել, երբ խուսանավել, իսկ 18 տարեկան տղաներն ուրիշ էին: Հիշում եմ, մի անգամ Լաչինում, երբ մեծ հարձակում սկսվեց, մերոնք փախան, 18 տարեկան տղա էր մենակ մնացել… Դա այն բացառիկ դեպքերից էր, որ 18 տարեկան տղան ընկել էր ռազմաճակատ ու գնդացրով 2 ժամ պահել էր թշնամուն, մինչև մերոնք կարողացել էին ուժերը հավաքել: Բայց նա զոհվեց: Սա 18 տարեկանի մտածողություն է՝ հերոսություն, իսկ երբ պրոֆեսիոնալների հետ էինք գործ ունենում, մեր կորուստները չնչին էին:Հաջորդ կարևոր քայլը: Մենք փորձառու ֆիդայի տղաներ ունեինք, որոնք պատերազմում էին, բայց պատերազմը գրքերում կարդացածից շատ արագ վերափոխվեց ժամանակակիցի. պետք էր տիրապետել էլեկտրոնիկային, հակաօդային պաշտպանությանը, պետք էր տիրապետել տեխնիկային, որն ունեինք:Կարևորեցինք պրոֆեսիոնալ սպաների դերը: Երբ դիմեցի Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությանը, պարզվեց, որ մոտ 4400 հայ սպաներ են ծառայում ռուսական բանակում: Մենք կոչ արեցինք նրանց հայրենիք վերադառնալ: Եվ եկան: Հայրենիքին ծառայելու անձնական պարտքը բերեց նրանց: Ամենակարևորը` բանակում հաջողվեց իրականացնել նախկին ֆիդայիների և սովետական բանակից եկած պրոֆեսիոնալների համատեղ գործունեությունը, որ հաղթանակի երաշխիքներից մեկն էր:Կանոնավոր բանակի կառուցման գործում մեծ էր գեներալ-լեյտենանտ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցի դերը: Ռազմական գործողությունների ծրագրման, օպերացիաների մշակման գործում մեծ դեր ունեին նաև այլ զինվորականներ` գեներալ Դարիբալթայանը Քելբաջարի օպերացիայի ժամանակ (Հայաստանի կողմից), Յուրի Խաչատուրովը՝ Կապանի օպերացիայի ժամանակ և շատ ուրիշներ: Ինչքան էլ այժմ շատ անուններ նշեմ, միևնույն է, բոլորին չեմ կարող նշել, և դա անարդար կլինի շատերի հանդեպ, որոնք անձնազոհաբար պայքարել են մեր հաղթանակի համար: Հետագայում երևի հարկ կլինի այդ ամենի մասին խոսել ավելի մանրամասն` նշելով յուրաքանչյուրի դերը:Այդ ժամանակ Հայաստանի և Ղարաբաղի բանակները միասնական էին: Ես` որպես պաշտպանության նախարար, սերտ համագործակցում էի Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի և Սամվել Բաբայանի հետ: Շատ բաներ Ղարաբաղում էին ծրագրվում, շատ բաներ՝ մեզ մոտ, բայց միասին էինք կատարում: Ղարաբաղում այդ ժամանակ մոբիլիզացիա էր, այսինքն՝ յուրաքանչյուր տղամարդ համապատասխան տարիքում պարտավոր էր բանակում լինել: Իմ դուրս գալուց հետո էլ բանակի ձևավորումը շարունակվում էր, մինչ օրս էլ բանակը ձևավորվում է և, իհարկե, հիմա շատ ավելի կարգավորված է, քան այն ժամանակ: Պատերազմի օրերին բանակում գտնվող մարդիկ միմյանց հանդեպ շատ ավելի անձնազոհ և նվիրված էին, քան խաղաղ պայմաններում, և դա բնական է:Հիշում եմ, Քելբաջարի օպերացիայից հետո ռազմական գործողությունների որոշ դադար եղավ: Հրամանատարներ կային, որ գալիս ասում էին` արագացնենք ռազմական օպերացիաները, որովհետև խաղաղ պայմաններում բանակը փտում է: Երբ խաղաղ պայմաններ էին, հարաբերությունների մեջ ճաքեր էին առաջանում, իսկ երբ պատերազմ էր՝ բոլորը միասին էին:Ռազմական առաջին հաղթական գործողությունները եղան այն ժամանակ, երբ մենք դեռ բանակ չունեինք, այն նոր էր ձևավորվում: Այդ ժամանակ պաշտպանության նախարարը Վազգեն Սարգսյանն էր, ռազմական գործողությունների հիմնական կազմակերպիչները ղարաբաղցիներն էին և Հայաստանից գնացած կամավորական ջոկատները:Այն ժամանակ շատ կարևոր օպերացիա կատարվեց ջոկատների միջոցով՝ Շուշիի գրավումն ու Լաչինի ազատագրումը, բայց դրանից հետո մենք սկսեցինք պարտություններ կրել: Չնայած արդեն սկսվել էր բանակի ձևավորումը, բայց մեր բանակը հին ձևով էր պայքարում՝ ավելի շատ ջոկատներով, ոչ թե ստրուկտուրաներով: Պատերազմը մտնում էր նոր փուլ, պահանջվում էր նոր մտածողություն, նոր` ժամանակակից բանակ: Այդ ժամանակ էր, որ ես նշանակվեցի պաշտպանության նախարար: Եվ իրար հաջորդեցին հաղթանակները, որոնք ես ինձ չեմ վերագրում: Դրանք մեծ կոլեկտիվի աշխատանք էին: Ուզում եմ ընդգծել, որ հաղթանակները ոչ միայն ճիշտ որոշումներ ընդունելու արդյունք էին, այլև` տասնյակ հազարավոր երիտասարդների անձնազոհության ու Ղարաբաղի հետ սերտ համագործակցության: Սա էր ամբողջ գաղտնիքը:Իսկ անունս ինչու չեն ասում… Այնուամենայնիվ, հաշվի առեք, որ պաշտպանության նախարարությունից դուրս գալուց հետո` մի քանի ամիս անց, ես, լինելով ԱԺՄ-ի նախագահ, ընդդիմության ղեկավարներից մեկը դարձա, իսկ 1996 թվականի նախագահական ընտրություններում միասնական թեկնածու էի: Եվ իշխանությունն աշխատում էր թուլացնել իմ ազդեցությունը բանակի վրա: Սկսեցին անջատել ինձ բանակից, հեղինակությանս հետ խաղալ, դա հատուկ կուրս էր: Բացի այդ, ամեն ոք ուզում է լավ բաներն իրեն վերագրել: Հետո էական դեր խաղաց հայաստանցի-ղարաբաղցի պայքարը, ամեն մեկն իր անունն էր առաջ տանում: Մի պահ ամենամեծ պետական գաղտնիքն այն էր, որ Վազգեն Մանուկյանը եղել է պաշտպանության նախարար, և նրա օրոք մենք սկսել ենք պարտություններից անցնել հաղթանակների և նորմալ բանակ ունենալ: Դա կարծես պետական գաղտնիք լիներ և մինչև այժմ էլ իներցիայով շարունակվում է:
19.04.2016            ավելին >>  
Պետք չէ ակնկալել Ռուսաստանից ավելին, քան ինքը կարող է տալ. Վազգեն Մանուկյան

Քաղաքականության մեջ խռովել՝ լինի դա Ռուսաստանի, Ղազախստանի, ԱՄՆ-ի կամ մեկ այլ պետության պարագայում, պետք չէ, խռովելով ոչ մի բանի չես հասնի. Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց ՀՀ հանրային խորհրդի նախագահ, ՀՀ նախկին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանը՝ միաժամանակ նշելով, որ ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը չպետք է մասնակցեր ԵՏՄ վարչապետների գագաթաժողովին: Ըստ նրա՝ աշխարհը պետք է այդ քայլով հասկանար, որ Հայաստանն իրեն արժանապատիվ է պահում:- Կարծիքներ կան, որ ՀՀ իշխանությունները բավարար քայլեր չեն նախաձեռնում՝ Ռուսաստանին հասկացնելու այլևս զենք չվաճառել: Հակառակը, ՌԴ-ում բարձրաստիճան պաշտոնյաները, փոխվարչապետ Ռոգոզինը, փսլինք է անվանել նրանց, ովքեր զենքի վաճառքի դեմ խոսում են:- Ռագոզինին եկեք մոռանանք: Նա շատ խելոք մարդ չէ և բավական պիժոն է: Նա այնքան հետաքրքիր մարդ չէ, որ իր ասածները քննարկենք, հենց իր խոսքերը ցույց են տալիս, որ խելոք չէ: Որոշողն ինքը չէ:Ինչ վերաբերում է դեմ արտահայտվելուն, ասեմ, որ մեր պետությունը պետք է արձագանքեր հենց այն ժամանակ, երբ առաջին վաճառքը տեղի ունեցավ: Մեր հասարակությունն էլ պետք է ցույցեր կազմակերպեր, որ երկրի ղեկավարությունն էլ ասեր, թե նայի՝ ոչ միայն ես եմ գտնում, որ պայմանագրերը խախտվել են, այլև իմ հետևում կանգնած ժողովուրդը: Հասարակությունն էլ պետք է պայքարի, միայն ժողովրդով չէ: Հետո մեզ երբ մի բան պետք է լինում, դառնում ենք շատ պրագմատիկ, ասում ենք՝ դե լավ, ոչինչ, մենակ թե մի բան պոկենք, ու կորցնում ենք մեր արժանապատվությունը: Ցանկացած քաղաքականություն, որի հիմնական ուղղորդողը արժանապատվությունը չէ, դատապարտված է ձախողման: Ես նկատում եմ, որ Ռուսաստանի հետ մեր քաղաքականության մեջ, որը վերաբերում է ոչ միայն ներկա վիճակին, այլ սկսում է նախանցած դարից, չկա արժանապատվություն: Իսկ երբ արժանապատվությունը բացակայում է դիմացինն էլ արհամարհական է վերաբերում: Երբ ոչ թե ընկերություն ես անում, այլ քծնում ես, իսկ դիմացինդ ապուշ չէ, հասկանում է:
15.04.2016            ավելին >>  
Ադրբեջանի պլանը ձախողվեց. Վազգեն Մանուկյան

Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը ապրիլի 5-ին Արցախ մեկնելուց առաջ «Անկախի» խնդրանքով կարճ հարցազրույց տվեց ԼՂՀ շփման գծում ստեղծված իրավիճակի և հետագա հնարավոր զարգացումների վերաբերյալ: - Պարոն Մանուկյան, ինչո՞ւ Ադրբեջանն անցավ լայնածավալ մարտական գործողությունների: Ո՞րն էր նպատակը և որքանո՞վ այն իրագործվեց: - Ղարաբաղյան խնդրի շուրջ ընթացող բանակցությունների մեխը Ղարաբաղի անկախությունն է: Հասկանալի էր, որ բանակցությունների միջոցով կարելի է լուծել փախստականների հարց, որոշ տարածքների հարց, բայց Լեռնային Ղարաբաղին զրկել անկախությունից` մտցնելով Ադրբեջանի կազմի մեջ, ուղղակի հնարավոր չէ: Իսկ Ալիևը, չհաշտվելով այն մտքի հետ, որ Ղարաբաղն ազգերի ինքնորոշման իրավունքով, օրինական ձևով ձեռք է բերել իր անկախությունը, փորձեց խնդիրը լուծել ռազմական ճանապարհով: Դրա համար պետք էր նախևառաջ պատրաստվել: Ադրբեջանին թվում էր, թե վերջերս այդ նավթային գումարներով զենք ձեռք բերելով՝ արդեն բավականին պատրաստ է: Մյուս կողմից՝ Ադրբեջանը ավելի է խորացրել Թուրքիայի հետ դաշնակցությունը, որն էլ իր հերթին անպատիժ ձևով այս տարածաշրջանում ինչ ուզում, անում է` մտածելով, որ Արևմուտքից «քարտ բլանշ» է ստացել Եվրոպան փախստականներից ազատելու համար: Եվ Ալիևը սա կարող էր ընկալել որպես խնդիրը ռազմական ձևով լուծելու վերջին հնարավորություն: Մանավանդ որ նավթի գներն իջնում են, ինչը հանգեցնում է սոցիալ-տնտեսական լուրջ խնդիրների, դրա հետևանքով, մի կողմից, գլուխ է բարձրացնում ընդդիմությունը` առաջ քաշելով Ղարաբաղի հարցը, մյուս կողմից՝ այն փողը, որով իրենք զինում էին իրենց բանակը, կամաց-կամաց նվազում է:
07.04.2016            ավելին >>  
Անկախությունը կերտողները. Վազգեն Մանուկյան «Երազում էինք, որ ժողովուրդը երկրի ներսում ապրի ազատ` վստահելով իր պետությանը»

Հայաստանի երրորդ Հանրապետության անկախության հռչակումից ի վեր քառորդ դար է անցել: Այս տարի լրանում է մեր անկախ հանրապետության 25-ամյակը, ինչն էլ առիթ է հետադարձ հայացք ձգելու մեր անցած ուղուն և հասկանալու` ինչից սկսեցինք, ինչ էինք ուզում ու ինչի ենք հասել: Անկախը» մեկնարկում է «Անկախությունը կերտողները» շարքը, որի շրջանակներում հարցազրույցներ կունենանք անկախության համար պայքարի ակունքներում կանգնած գործիչների հետ` ներկայացնելով վերոնշյալ հարցերի պատասխանները: Շարքը սկսում ենք պետական և քաղաքական գործիչ, «Ղարաբաղ» կոմիտեի համակարգող, ՀՀ առաջին վարչապետ, ԱԺՄ նախագահ, 1992-1993թթ Պաշտպանության նախարար, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ հարցազրույցով: - Պարոն Մանուկյան, այս տարի նշում ենք Հայաստանի երրորդ Հանրապետության 25-ամյակը: Եթե հետադարձ հայացք ձգեք մեր պետության անցած 25 տարիներին, ի՞նչ ձեռքբերումներ ու բացթողումներ կարձանագրեք: - Ամենաակնհայտ ձեռքբերումն անկախությունն է: Աշխարհում 5 հազար էթնոս կա, որոնք ձգտում են անկախության, բայց միայն 200 պետություն կա: Այսինքն՝ մենք մեծ ընդմիջումից հետո նորից ունեցանք անկախություն, որն ինքնըստինքյան արդեն արժեք է: Երկրորդ՝ անկախությունը վաստակելիս մեզ պարտադրվեց պատերազմ, որում հաղթեցինք: Բացի այդ, մենք համարում էինք, որ զարգացման ճիշտ ուղին ժողովրդավարական պետությունն է, մասնավոր սեփականությունը, ազատությունները: Գոնե ֆորմալ տեսանկյունից դա ունենք, և Խորհրդային Միության համեմատությամբ մեծ քայլ առաջ ենք արել: Անհաջողություններից կխոսեմ միայն այն երևույթների մասին, որոնք մեզանից էին կախված: Տնտեսական առումով. համարում եմ, որ շատ ճիշտ էր հողի սեփականաշնորհումը, գյուղացին այդպիսով դարձավ իր հողի տերը: Երբ սեփականաշնորհում էինք հողը, ես վարչապետ էի ու հողի սեփականաշնորհման հանձնաժողովի նախագահը: Հենց սկզբից հասկանում էինք, որ դա երկարատև չէ, պետք է նոր ծրագիր առաջարկել, որպեսզի աստիճանաբար խոշորացում տեղի ունենա կամավոր հիմունքով, քանի որ մանր հողակտորների մշակումն արդյունավետ չէ: Սեփականաշնորհումից 1-2 տարի հետո պետք էր դա սկսել: Ցավոք սրտի, ոչ մի աշխատանք այդ ուղղությամբ չկատարվեց: 1995-ին Ազգային ժողովի ընտրություններում մեր կուսակցությունն առաջարկեց հողերի խոշորացման կոոպերացիայի ճանապարհը, որով զարգացել է գյուղատնտեսությունը Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, միաժամանակ չի կորել գյուղը: 20 տարի է անցել, և նույն ծրագիրը հիմա էլ կարելի է առաջարկել:
13.03.2016            ավելին >>  
Վազգեն Մանուկյանը՝ սահմանային լարվածության, Համահայկական խորհրդի և Պուտին-Օբամա հանդիպման մասին

ՀՀ Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ զրույցում անդրադարձ է կատարվում 3 հարցի՝ վերջին օրերի սահմանային լարվածությանը, Համահայկական խորհրդի ձևավորմանը, ինչպես նաև Պուտին-Օբամա հանդիպմանն ու սիրիական հակամարտության հնարավոր զարգացումներին:-Պարոն Մանուկյան, շփման գծում վերջին օրերի լարվածությունն աննախադեպ էր: Հակառակորդը, փաստորեն, ագրեսիվ գործողությունների նոր փուլ է մտել, ինչի հետևանքով կորուստներ ունեցանք սահմանից նույնիսկ 5 կմ հեռավորության վրա, ինչպես նաև խաղաղ բնակչության շրջանում: Ի՞նչ եք կարծում, այս դեպքում որո՞նք պետք է լինեն մեր կողմի համարժեք քայլերը, և արդյոք արվո՞ւմ են այդ քայլերը: Կցանկանայինք նաև իմանալ, թե ինչպե՞ս եք գնահատում ՄԱԿ-ի Ընդհանուր վեհաժողովի 70-րդ նստաշրջանում նախագահ Սերժ Սարգսյանի ելույթը այդ իրավիճակի վերաբերյալ:- Նախ` համաձայն եմ նախագահի այն գնահատականին, որ Ալիևը դա անում է, որովհետև ներսում իշխանությունը պահելու միակ հնարավորությունն անընդհատ ատելություն սերմանելն է հայության նկատմամբ, անընդհատ ռազմական գործողություններով ժողովրդի ուշադրությունը շեղելն իր երկրի ներսում առաջ եկած սոցիալական, քաղաքական խնդիրներից: Այսինքն` սա մի խաղ է, որ Ալիևը տանում է՝ իր քաղաքական նպատակներից ելնելով: Հիմա հարցը հետևյալն է՝ այդ խաղին ինչո՞վ պատասխանել, որքանո՞վ մտնել այդ խաղի մեջ:Իմ տպավորությունն այն է, որ մեր իշխանությունների քաղաքականությունն այս դեպքերի վերաբերյալ արտահայտվում է Սերժ Սարգսյանի ելույթում հնչած հետևյալ նախադասությամբ. «Ադրբեջանի նման ագրեսիվ քաղաքականության շարունակվելու դեպքում Հայաստանին այլ ընտրություն չի մնում. մենք կիրականացնենք անհրաժեշտ իրավական և ռազմաքաղաքական քայլերը՝ ապահովելու Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անվտանգությունն ու խաղաղ զարգացումը»:Այսինքն` ամեն մի հարվածին երբեմն հակահարված չի լինում, որպեսզի հետագա պատասխանը հասկանալի լինի աշխարհին: Երևի դա է քաղաքականությունը: Բայց կարծում եմ՝ արդեն ժամանակն է այդ պատասխանը տալու, և շատ կարևոր է դիմացինին հասկացնել, որ ամեն մի խփածին ինքը երկու անգամ ավելի պատասխան է ստանալու: Կարծում եմ՝ ժամանակն է նաև որոշ բարձունքներ ազատել, որովհետև Հայաստանի տարածքի որոշ մասեր, փաստորեն, Ադրբեջանի վերահսկողության տակ են, և դրանք պետք է հետ վերցնել: Վախենալ պատերազմից չարժե: Ադրբեջանն ինքը պատրաստվում է պատերազմի, քանի որ հասկանում է, որ որևէ բանակցության միջոցով հարցը չի լուծվի այնպես, որ Ղարաբաղը մտնի Ադրբեջանի կազմի մեջ: Դրանից բխում է, որ հարցի լուծման միակ ճանապարհը Ադրբեջանի համար ռազմական ճանապարհն է: Սակայն Ադրբեջանը չի ուզենա գնալ այդ ճանապարհով այն դեպքում, եթե դա մեծ ռիսկերի հետ է կապված:- Այսինքն` այսօր գոնե կարելի՞ է ասել, որ Ադրբեջանը պատրաստ չէ պատերազմի:- Այո, բայց Ադրբեջանը պատրաստվում է պատերազմի, և մենք չպետք է սպասենք, որ պատրաստվի ու ինքը թելադրի խաղի կանոնները: Մենք պետք է մեր շահերն առաջ տանենք, իսկ եթե Ադրբեջանը դա օգտագործի պատերազմ սկսելու համար, համենայնդեպս, այնքան պատրաստ չի լինի, որքան այն պահին, որի համար պատրաստվում է: Ես կարծում եմ` եթե մենք փորձենք ազատագրել այդ բարձունքները, ապա դա պատերազմի չի հանգեցնի, իսկ եթե անգամ հանգեցնի, ապա կլինի արագ պարտվող պատերազմ Ադրբեջանի համար՝ թույլ չտալով իրեն պատրաստվել ավելի խոշոր պատերազմի:Մյուս կողմից` չպետք է մոռանանք, որ և՛ ինձ համար, և՛ ձեզ համար շատ ավելի հեշտ է խոսել այդ հարցերի մասին (դե ինձ համար մի քիչ ավելի դժվար, որովհետև ես այդ ամենի միջով անցել եմ ու գիտեմ դրա գինը), բայց երբ երկրի ղեկավարն ես, ապա տասն անգամ ավելի պետք է չափես, որովհետև պատասխանատվությունը` և՛ զոհերի, և՛ մյուս հետևանքների առումով, քո վրա է, պատմության առջև դու ես պատասխան տալու: Ուստի եթե կողքինները պատերազմի մասին հեշտությամբ խոսում են, երկրի ղեկավարների համար դա շատ ավելի բարդ ու պատասխանատու է, և դրա մեջ մտնելու համար շատ մեծ հաշվարկներ են պետք:-Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող հանձնաժողովը, որի կազմում ընդգրկված եք նաև Դուք, սեպտեմբերի 26-ին որոշում ընդունեց Համահայկական խորհուրդ ձևավորելու մասին: Ո՞րն է այդ խորհրդի ձևավորման նպատակը, համահայկական ի՞նչ խնդիրներ է այն լուծելու:- Արդեն վաղուց աշխարհում պետությունների միջև մրցակցությանը զուգահեռ ընթանում է նաև ազգերի մրցակցություն: Կան ժողովուրդներ, որոնք սփռված են աշխարհով մեկ և իրենց պետության հետ միասին ինչ-որ խնդիրների շուրջ համախմբվելով՝ կարողանում են շատ ավելի մրցունակ լինել, քան մյուսները: Դա նպաստում է և՛ անվտանգության, և՛ տնտեսության զարգացման, և՛ շատ այլ հարցերի լուծմանը: Այդ տեսանկյունից հայերը տասնյակ տարիներ երազում էին ստեղծել համաշխարհային կառույցներ, որոնք կկապեին Հայաստանն ու Սփյուռքը, որպեսզի համաշխարհային մրցակցությանը կարողանայինք մասնակցել ոչ միայն պետության մակարդակով, այլև համաշխարհային հայության ուժերով: Երբ մենք եկանք իշխանության, նույնիսկ վեճեր եղան, ինչն այն ժամանակվա քաղաքական դաշտում մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց: Վեճը իմ և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի միջև էր: Նա ասում էր, որ մենք սովորական ազգ ենք, և մեր խնդիրն է զարգացնել մեր պետությունը, իսկ Սփյուռքը, միևնույն է, ձուլվելու է գնա: Ի տարբերություն այս տեսակետի, ես հռչակեցի, որ մենք համաշխարհային ազգ ենք և մեր նպատակներով, տարածվածությամբ ու խնդիրներով պետք է համաշխարհային մասշտաբով հանդես գանք:Ամեն դեպքում, այդպիսի կառույց ստեղծելը շատ դժվար է: Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ ստեղծված հանձնաժողովը ներգրավեց և՛ Հայաստանի, և՛ Սփյուռքի գործիչների: Արդյունքը բավականին մեծ էր: Ճիշտ է, արդյունքները միայն հանձնաժողովի աշխատանքով չէին պայմանավորված, այնուամենայնիվ պետք է արձանագրել, որ որակական մի նոր վիճակում հայտնվեց Հայոց ցեղասպանության հարցը: Եթե առաջ շատերն այն ներկայացնում էին իբրև տարածաշրջանային, մասնավոր մի դեպք, ապա այսօր այն ընկալվում է իբրև համաշխարհային, համամարդկային խնդիր: Հանձնաժողովն էլ ձեռք բերեց բավական մեծ հեղինակություն ոչ միայն իր օբյեկտիվ աշխատանքային գործունեության համար, այլև որովհետև ոչ մի հարցում չցուցաբերեց իմպերատիվ վերաբերմունք: Այսինքն` հանձնաժողովը եղավ սփյուռքահայերի նախաձեռնությունները ողջունող, համակարգող կառույց և ոչ թելադրող կամ արգելող: Եվ այդ ամենի շնորհիվ սկսվեց հայ ժողովրդի մի նոր վերամիավորում Ցեղասպանության հարցի շուրջ: Նպատակներն էլ բարդացան, չափանիշներն էլ բարձրացան, և շատ ավելի մեծ պահանջներ դրվեցին: Եվ քանի որ հայության մեջ նորից արթնացավ համահայկական կառույցներ ձևավորելու այդ ձգտումը, ապա ամենահարմար մարմինը, որը կկարողանար այս պայմաններում իրականացնել դա, երևի այդ հանձնաժողովն էր:Սակայն նշենք, որ այդ հանձնաժողովը այդպիսի մարմին լինել չի կարող, այլ կարող է սկսել ձևավորել այդ մարմինը: Իսկ դրա համար պետք է սկսել քննարկումներ ողջ ժողովրդի հետ ոչ միայն Սփյուռքում, այլև Հայաստանում: Պետք է հասկանալ, թե վերջնական խորհրդի մեջ որքանով է նպատակահարմար պետական գործիչների ներգրավումը: Կամ հայության որոշակի տոկոսը ներգրավված է այս կամ այն կուսակցության մեջ, մի մասը՝ եկեղեցու, բայց կա հայության մի հսկայական զանգված, որը ոչ մի կառույցի մեջ չէ: Ինչպե՞ս են նրանց ներգրավելու խորհրդի մեջ, ընտրությա՞ն միջոցով: Իսկ ինչպե՞ս են կազմակերպվելու այդ ընտրությունները և այլն, և այլն: Այսինքն` կան բազմաթիվ հարցեր, որոնք բարձրացվել էին դեռևս այն ժամանակ, երբ մենք եկանք իշխանության, հետո մարեցին, հիմա նորից 100-ամյակը հանգեցրեց դրան: Ես կարծում եմ, որ համահայկական նման մարմնի ստեղծումը 2-3 օրվա, նույնիսկ 10 տարվա հարց չէ: Դա աստիճանաբար զարգանալով է լինելու: Սակայն դա մեծ առավելություն կտա Հայաստանին անվտանգության ապահովման, զարգացման և բարգավաճման տեսանկյունից և միաժամանակ նույն խնդիրները կլուծի նաև աշխարհով մեկ սփռված հայության համար:
02.10.2015            ավելին >>  
Սահմանադրության նախագծին դեմ արտահայտվողները կամ ընկնում են ազդեցությունների տակ, կամ իրենց շահն են հետապնդում. Վազգեն Մանուկյան.tert.am

«Ազգային ժողովրդավարական միություն» կուսակցությունը, որ գործում է քսան տարուց ավելի, կողմ է խորհրդարանական կառավարման համակարգին: Ինչպես Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց կուսակցության նախագահ Վազգեն Մանուկյանը՝ կուսակցության ծրագրի մեջ հստակ գրված է, որ կողմ են խորհրդարանական կառավարման համակարգին և կողմ են համամասնական ընտրություններին:«Մենք անընդհատ պայքարել ենք դրա համար: Եվ հիմա, երբ ներկայացված է նախագիծ, մենք չենք կարող նախագծին դեմ լինել, կարող ենք նախագծի կետերը քննարկել, բայց ես անձամբ, և ԱԺՄ կուսակցությունը, իհարկե, կողմ ենք այս փոփոխություններին»,-ասաց Վազգեն Մանուկյանը:Տարբեր կուսակցությունների կողմից հնչող դիտողությունների մասին խոսելով և պատասխանելով հարցին, թե կան կետեր, որ անընդունելի են ԱԺՄ-ի համար, Վազգեն Մանուկյանը պատասխանեց. «Անընդունելի չեն, բայց բազմաթիվ կետերի շուրջ վիճել ենք Նախագահի հետ: Մի կետ, որը մենք շատ կարևորում ենք, դատական համակարգն է և բավական երկար զրույց ունեցանք դատական համակարգի վերաբերյալ»:
28.09.2015            ավելին >>  
« Կոռուպցիայի դեմ պայքարելու հասարակական մեծ պահանջ կա». Վազգեն Մանուկյան

- Պարո՛ն Մանուկյան, հուլիսի 28-ին տեղի ունեցավ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի խորհրդի առաջին նիստը, որին մասնակցում էիք նաև Դուք` որպես խորհրդի անդամ: Ինչո՞ւ իշխանությունները որոշեցին նման խորհուրդ ստեղծել, և ինչո՞ւ համաձայնեցիք ներգրավվել այդ խորհրդի աշխատանքներում:- Նման խորհուրդ ստեղծելու անհրաժեշտությունը բխում է երկու հանգամանքից. առաջին` կոռուպցիայի դեմ պայքարելու հասարակական մեծ պահանջ կա, և իշխանությունները ինչ-որ ձևով պետք է արձագանքեն դրան, երկրորդ, որը շատ կարևոր է, Արևմուտքի կողմից Հայաստանի առջև կոռուպցիայի դեմ պայքարելու հստակ պահանջ է դրված Հայաստանի ստանձնած պարտավորությունների շրջանակներում: Պետք է ասել, որ արևմտյան երկրներն այնքան էլ հիմար չեն, նրանք մշակված մեխանիզմներ ունեն տարբեր երկրներում, լինեն եվրոպական, ասիական կամ աֆրիկյան, թե ոնց կարելի է քայլ առ քայլ նվազեցնել կոռուպցիան: Եվ նրանք հիմա կցանկանան այս խորհրդի միջոցով այդ մեխանիզմները կիրառել:Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե ինչու համաձայնեցի ներգրավվել խորհրդի կազմում, որովհետև գիտակցում եմ, որ մեխանիզմներ մտցնելով` հնարավոր է էապես նվազեցնել կոռուպցիան: Բացի այդ, Հանրային խորհուրդը չի կարող անմասն մնալ մի գործից, որը վերաբերում է կոռուպցիայի դեմ պայքարին: Իհարկե, ժամանակը ցույց կտա` այդ խորհուրդը ձևակա՞ն բնույթ է կրում, թե՞ իսկապես կարող է իր ստանձնած պարտավորություններն իրականացնել:- Հանձնաժողով, խորհուրդ կամ նման որևէ կառույց ստեղծելով` հնարավո՞ր է նման մեծ խնդիր լուծել:
31.07.2015            ավելին >>  

Home page Web mail Map
EnglishRussian


1996


www.ajk.am

  www.armenia.li
www.armenia.li
492153
488231