ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱՆՑԱԾ ՃԱՆԱՊԱՐՀ
ԳՐԱԴԱՐԱՆ
ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ
ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ԳՐԱՆՑՎԵԼ ԿԱՅՔԻ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ
ԿԱՅՔԻ ՔԱՐՏԵԶ
ԿԱՊԸ ՄԵԶ ՀԵՏ
ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2008
   ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ

Համաշխարհային հայկական կառույցների ստեղծում. Հայոց ցեղասպանության լավագույն պատասխանը՝ ըստ Վազգեն Մանուկյանի

Հայոց ցեղասպանության տարելիցի առթիվ «Անկախը» զրուցել է ՀՀ Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: - Պարո՛ն Մանուկյան, մոտենում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը: Ի՞նչ ձեռքբերումներ կարող ենք արձանագրել Հայ դատի ոլորտում այս տարելիցի նախաշեմին: - Նախ հիշենք, թե ինչ տեղի ունեցավ ցեղասպանությունից անմիջապես հետո: 1915-16 թթ. եվրոպական, ամերիկյան ողջ մամուլը, անգամ գրականությունը ողողված էր այդ սարսափելի ողբերգության դեպքերով, և այդ ժամանակ բոլորը տեղյակ էին, թե ինչ է կատարվել: Դա միջազգային մեծ իրադարձություն էր: Դրանից հետո, ինչ-որ ժամանակ անց, Հայոց ցեղասպանությունը մոռացվեց: Հայության այն հատվածը, որը մնաց Խորհրդային Միությունում, երկաթյա վարագույրով փակվեց աշխարհից, իսկ Խորհրդային Միության ներսում ազգային հարց գոյություն չուներ, այդ հարցերը մոռացության էին մատնվում: Այդ հարցը կրկին բարձրացվեց 1965 թ. ապրիլի 24-ին: Իսկ դրսում ապրող մազապուրծ հայերը շատ ծանր վիճակում էին և պետք է կազմակերպեին իրենց կյանքը՝ ներառվելով տարբեր երկրների հասարակությունների մեջ, ինչը հսկայական ջանքեր պահանջեց: Եվ տասնամյակներ անցան, մինչև հայերն իրենց տեղը գտան աշխարհում: Պետք է նշել, որ հայկական հարցում շատ մեծ նշանակություն ունեցան հայկական ավանդական կուսակցությունները՝ Դաշնակցությունը, Հնչակյանը և Ռամկավարը: Ամեն մեկն իր թերություններն ու դրական կողմերն ուներ, բայց առաջին անգամ նոր տիպի համաշխարհային կառույց էր ստեղծվում: Եթե այդ կուսակցությունները չլինեին, հայերը տարբեր տարածաշրջաններում իրարից կտրված պետք է լինեին: Այդ կուսակցությունները, որոնք ռեգիոնալից դարձան համաշխարհային, աշխարհի ողջ հայությանը կապեցին իրար: Իհարկե, այդ դերը կատարում էր նաև եկեղեցին: Բայց առաջին միջազգային քաղաքական կառույցներ ստեղծողները, փաստորեն, հայերն ու հրեաներն էին, որոնք ստեղծեցին համաշխարհային քաղաքական ցանց: Ի դեպ, կարծում եմ, որ այդ ոլորտը խորությամբ մինչ օրս ուսումնասիրված չէ, և արժե ուսումնասիրել, որովհետև դա համաշխարհային պատմության մեջ մի նոր ու հետաքրքիր երևույթ էր: - Երկու տասնյակից ավելի երկրներ ու միջազգային մի շարք կառույցներ ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը: Ժամանակ առ ժամանակ որևէ երկրի կամ նահանգի կողմից Հայոց ցեղասպանության փաստի ճանաչումն այսօր որքանո՞վ է նպաստում հարցի վերջնական լուծմանը, և արդյոք այդ ձևաչափը չի՞ սպառել իրեն՝ դառնալով, կարծես, ինքնանպատակ: - Մեր ցանկությունը, որ աշխարհը ճանաչի ցեղասպանությունը, շատ բնական էր: Դա նաև մեր ժողովրդի բարոյական պարտքն էր՝ աշխարհին ցույց տալ, հիշեցնել տեղի ունեցածը և մեղավորներին պատժել: Իսկ տարբեր երկրների կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն անուղղակի ձևով պատիժ է Թուրքիայի համար, և պատահական չէ, որ Թուրքիան դիմադրում է ամեն մի ճանաչմանը: Եթե հարցը միայն ցեղասպանության ճանաչումով էլ սահմանափակվի, արդեն շատ կարևոր է:
25.04.2014            ավելին >>  
Հայաստանում քաղաքական վակուում է. Վազգեն Մանուկյանը չի բացառում ԱԺՄ-ի վերադարձը

Հայաստանում քաղաքական վակուում է. Վազգեն Մանուկյանը չի բացառում ԱԺՄ-ի վերադարձը«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Հանրային խորհրդի նախագահ, ՀՀ նախկին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանը:- Պարոն Մանուկյան, մեր նախորդ զրույցներից մեկում չէիք բացառել ԱԺՄ-ի՝ ակտիվ քաղաքական կյանք վերադառնալու հեռանկարը: Հետաքրքիր է՝ ներքաղաքական այս վերջին զարգացումներից հետո տեսնո՞ւմ եք նման հնարավորություն:- Այդ մտադրությունը կար, ու ես ասել եմ այդ մասին: Սակայն դա կապված չէ Հայաստանում առկա իրավիճակի հետ: Դա այն է, ինչ մենք կուզենայինք, բայց կլինի դա անել, թե ոչ, կստացվի մեզ մոտ, թե ոչ՝ դա կյանքը ցույց կտա: Ես հիմա դժվարանում եմ ասել:- ԱԺՄ-ի հին զինակիցները, ըստ Ձեզ, կկարողանա՞ն լուրջ այլընտրանք լինել իշխանությանը, ինչպես նաև ընդդիմությանը, ումից հասարակությունը վերջին շրջանում շատ է հիասթափվել:- Իհարկե, կան մարդիկ, որոնք երկար ճանապարհ են անցել ԱԺՄ-ի հետ, նաև՝ Հայաստանի քաղաքականության մեջ: Կա նաև երիտասարդություն, որը նոր է քայլեր անում: Ես չեմ կարծում, որ կուսակցության՝ քաղաքականության մեջ մտնելը անպայման պետք է պայմանավորված լինի հին կադրերով: Իսկ այն, որ Հայաստանում բավականին դատարկ տեղ, քաղաքական վակուում կա՝ դա պարզ զգացվում է՝ ոչ միայն ես եմ զգում, այլ նաև ուրիշները: Իսկ թե ով կկարողանա դա զբաղեցնել և ինչքանով դա օգտակար կլինի մեր պետությանը և հասարակությանը՝ միայն կյանքը կարող է ցույց տալ:- Եթե ոչ ներքաղաքական վերջին իրադարձություններով՝ վարչապետի, կառավարության փոփոխությամբ, ապա ինչո՞վ կպայմանավորեք վերադարձը մեծ քաղաքականություն:- Ինչո՞ւ եք այդ երկու բանն իրար կապում. Հայաստանում 12 վարչապետ է փոխվել, և երբ ես ասում էի, որ մենք կուզենայինք վերադառնալ, ես դա չէի պայմանավորում վարչապետի փոխվելով կամ չփոխվելով: Անկախ նրանից՝ վարչապետը կփոխվի, թե ոչ, Հայաստանում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ քաղաքական դաշտում կան բավականին դատարկ տեղեր: Ես կարծում եմ, որ կան բավականին տեղեր, որտեղ հասարակության համար վստահելի ուժեր չկան: Այսինքն՝ տեղ կա:
22.04.2014            ավելին >>  
Հայաստանում քաղաքական վակուում է. Վազգեն Մանուկյանը չի բացառում ԱԺՄ-ի վերադարձը

Հայաստանում քաղաքական վակուում է. Վազգեն Մանուկյանը չի բացառում ԱԺՄ-ի վերադարձը «Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Հանրային խորհրդի նախագահ, ՀՀ նախկին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանը: - Պարոն Մանուկյան, մեր նախորդ զրույցներից մեկում չէիք բացառել ԱԺՄ-ի՝ ակտիվ քաղաքական կյանք վերադառնալու հեռանկարը: Հետաքրքիր է՝ ներքաղաքական այս վերջին զարգացումներից հետո տեսնո՞ւմ եք նման հնարավորություն: - Այդ մտադրությունը կար, ու ես ասել եմ այդ մասին: Սակայն դա կապված չէ Հայաստանում առկա իրավիճակի հետ: Դա այն է, ինչ մենք կուզենայինք, բայց կլինի դա անել, թե ոչ, կստացվի մեզ մոտ, թե ոչ՝ դա կյանքը ցույց կտա: Ես հիմա դժվարանում եմ ասել: - ԱԺՄ-ի հին զինակիցները, ըստ Ձեզ, կկարողանա՞ն լուրջ այլընտրանք լինել իշխանությանը, ինչպես նաև ընդդիմությանը, ումից հասարակությունը վերջին շրջանում շատ է հիասթափվել: - Իհարկե, կան մարդիկ, որոնք երկար ճանապարհ են անցել ԱԺՄ-ի հետ, նաև՝ Հայաստանի քաղաքականության մեջ: Կա նաև երիտասարդություն, որը նոր է քայլեր անում: Ես չեմ կարծում, որ կուսակցության՝ քաղաքականության մեջ մտնելը անպայման պետք է պայմանավորված լինի հին կադրերով: Իսկ այն, որ Հայաստանում բավականին դատարկ տեղ, քաղաքական վակուում կա՝ դա պարզ զգացվում է՝ ոչ միայն ես եմ զգում, այլ նաև ուրիշները: Իսկ թե ով կկարողանա դա զբաղեցնել և ինչքանով դա օգտակար կլինի մեր պետությանը և հասարակությանը՝ միայն կյանքը կարող է ցույց տալ: - Եթե ոչ ներքաղաքական վերջին իրադարձություններով՝ վարչապետի, կառավարության փոփոխությամբ, ապա ինչո՞վ կպայմանավորեք վերադարձը մեծ քաղաքականություն: - Ինչո՞ւ եք այդ երկու բանն իրար կապում. Հայաստանում 12 վարչապետ է փոխվել, և երբ ես ասում էի, որ մենք կուզենայինք վերադառնալ, ես դա չէի պայմանավորում վարչապետի փոխվելով կամ չփոխվելով: Անկախ նրանից՝ վարչապետը կփոխվի, թե ոչ, Հայաստանում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ քաղաքական դաշտում կան բավականին դատարկ տեղեր: Ես կարծում եմ, որ կան բավականին տեղեր, որտեղ հասարակության համար վստահելի ուժեր չկան: Այսինքն՝ տեղ կա:
22.04.2014            ավելին >>  
Պրագմատիզմից ելնելով` հայությունը պետք է միշտ պաշտպան լինի աշխարհի կայունությանը. Վազգեն Մանուկյան

Ուկրաինայում ընթացող զարգացումների և դրանց հնարավոր հետևանքների մասին "Անկախը" զրուցել է Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ:
13.03.2014            ավելին >>  
Ազգային արժեքների ու ժողովրդավարության միաձուլում. սա է Հայաստանի ապագան

Շարունակում ենք ընթերցողների ուշադրությանը ներկայացնել ”Հայոց աշխարհ օրաթերթի” լրագրող Արմինե Սիմոնյանի հարցազրույցը Հանրային խորհրդի նախագահ, ԱԺՄ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: -Մինչ մասնագետները թվում են արտագաղթի տարբեր պատճառները, քաղաքական ուժերն էլ վիճում թվերի շուրջ, մի բան փաստ է. երեւույթը մեզանում կա ու շարունակվում է: Վտանգը նաեւ այն է, որ երկիրը թողնել-գնալը կարծես վերաճել է հոգեբանության: Ի՞նչ անել այս մտածողությունը թոթափելու, արտագաղթ կոչվող վտանգը կանխելու համար: -Արտագաղթի պատճառները ե՛ւ իրական են, ե՛ւ հոգեբանական: Իրական պատճառն այն է, երբ մարդիկ աշխատանք չգտնելով, չկարողանալով ընտանիք պահել՝ թողնում, գնում են: Մինչդեռ կան նաեւ մարդիկ, որոնց սոցիալական վիճակը շատ լավ է, բավական հարուստ են, բայց դարձյալ մտածում են թողնել-գնալու մասին: Անկեղծ ասած, այդ մարդկանց չեմ հասկանում եւ չեմ ընդունում: Մանավանդ երբ փող ունեցողը երկրից հեռանալու իր մտադրությունը պատճառաբանում է՝ «էս ի՜նչ իշխանություն է, էս ի՜նչ օրինազանց երկիր է» խոսքերով: Ես մեղադրում եմ այս կերպ մտածողներին, որովհետեւ այդպիսիք հիմնականում հարստացել են ի հաշիվ նրա, որ օրենքները շրջանցել են, քանի որ ամենեւին այն կարծիքին չեմ, որ նրանք «սուպեր» ազնիվ ճանապարհով են ձեռք բերել իրենց հարստությունը, հիմա էլ դժգոհում են, թե այս ինչ ոչ իրավական երկիր է: Արտագաղթին, իհարկե, նպաստում է նաեւ իրավական դաշտի անկատարությունը, մարդկանց զայրացնում է, որ երկրում կան անձինք, որոնք օրենքից վեր են դասում իրենց: Բայց կա մեկ այլ կարեւոր գործոն. տեսլականի բացակայությունը: Մենք դիմացանք պատերազմին, դիմացանք՝ շատ դժգոհ լինելով ՀՀՇ իշխանությունից, իսկ սոցիալական վիճակն այն ժամանակ անհամեմատ վատ էր: Բայց դիմացանք, որովհետեւ կար տեսլական: Իսկ այսօր չկա, եւ եթե խոսքը միայն լավ ապրելու մասին է, այդ դեպքում գործում է «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» սկզբունքը: Մի բարձրաստիճան պաշտոնյա համաձայնելով իմ դիտարկմանը՝ նկատեց, թե՝ տեսեք, Վրաստանն ունի իր տեսլականը, դա Եվրամիության անդամ դառնալն է, ու դրա համար պատրաստ է զրկանքների գնալ, դա համախմբում է այդ ժողովրդին, նրան կորով տալիս: Չնայած այդ պայքարում վրացիները կորցրին երկու Ղարաբաղի չափ տարածք, բայց, ճիշտն ասած, մտածում եմ, որ այդ կորուստը իրենց համար այնքան էլ մեծ չէ, որովհետեւ դրանք Ստալինի ժամանակ արհեստականորեն միացված տարածքներ էին, ուր վրացիներ չէին էլ ապրում։ Երբ Վրաստանում իշխանություն են ընտրում, նայում են, թե նոր իշխանությունը երկիրը որքանով է մոտեցնում իրենց տեսլականին: Այսինքն՝ չափանիշ ունեն: Ադրբեջանն էլ ունի իր տեսլականը, իր համար ստեղծելով ոխերիմ թշնամու կերպար՝ ի դեմս հայերի, նպատակ է դրել բոլոր ասպարեզներում առաջ անցնել մեզանից ու դրա համար մեծ գումարներ է ծախսում, նպատակ ունի Արցախը վերցնել: Մինչդեռ հայերը, որ կանգնած են մարտահրավերների առաջ, լուրջ տեսլական չունեն: -Բայց ինչպե՞ս կարող է մի ժողովուրդ չունենալ տեսլական, որն ունի անկատար մնացած բազում ազգային հարցեր: Այլ բան է, որ դրանք հասարակությանը որպես տեսլական պետք է մատուցել: -Չէ, դրանք տեսլական չեն, այլ խնդիրներ են, իսկ տեսլականը պետք է լինի շատ խորը, ավելին՝ պետք է ապացուցես, որ շարժվում ես տեսլականիդ իրականացման ուղղությամբ: 2008-ին ես կողքից հետեւում ու տեսնում էի, որ Տեր-Պետրոսյանի շուրջ հավաքված երիտասարդների մեջ կա մի հատված, որն ունի այդ տեսլականը, բայց դրանում բացակայում էր ազգայինը: Նրանց նպատակն էր ընդունել միայն լիբերալ արժեքներ, դառնալ աշխարհի մի մաս ու ապրել այնպես, ինչպես Եվրոպայում կամ ԱՄՆ-ում: Ես սա չեմ ընդունում որպես տեսլական, որովհետեւ այն համեմված չէ ազգային արժեքներով, եւ չի կարեւորվում պետական շահը: Կա նաեւ մարդկանց մի զգալի հատված՝ երիտասարդներ, զինվորականներ, որոնք եւս ունեն տեսլական, այն է՝ ունենալ ուժեղ բանակ ու վերջնականապես լուծել Արցախյան հարցը: Բայց, ցավոք, մեզանում դեռ չկա այն հզոր տեսլականը, որը կհամախմբի ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ աշխարհի հայությանը։ Նման տեսլական, եթե նույնիսկ կա էլ, ապա թղթերի վրա է: Իսկ եթե այդ տեսլականի հետեւից չի գնում ամբողջ ժողովուրդը, այն չի դարձել իշխանությունների նպատակը, ուրեմն դրա մասին խոսելն անիմաստ է: Այստեղ կա մի վտանգավոր երեւույթ եւս: Մենք տեսանք, թե ինչպես Լ.Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ դեմոկրատիայի ու լիբերալիզմի գաղափարները սպեկուլյացիայի ենթարկվեցին: Դրա հետեւանքով լիբերալիզմի գաղափարներով «տարվածները» դարձան հսկայական հարստության տեր. նրանք մարդիկ են, որոնց այսօր օլիգարխ ենք կոչում, նրանց մեծ մասը արժանի չէ՛ այդ հարստությանը: Ավելի վտանգավոր է, եթե սպեկուլյացիա սկսվի ազգային գաղափարների շուրջ: Ուրեմն, եթե ազգայինին շաղախված չլինի ազատության գաղափարը, ապա այս դեպքում էլ ազգային գաղափարները կարող են դառնալ ինչ-որ խմբի հարստացման միջոց: Իսկ դա կլինի կործանարար մեր պետության համար: Ժամանակակից աշխարհում ազգայինը պետք է համեմված լինի նաեւ ազատության գաղափարներով:
03.02.2014            ավելին >>  
«Ունենք փտած քաղաքական դաշտ ու արժեզրկված կուսակցություններ». Վազգեն Մանուկյան

Հարցազրույց Հանրային խորհրդի նախագահ, ԱԺՄ նախագահ ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ հետ -Պարոն Մանուկյան, այսօր ձեր նախկին համախոհները, մասնավորապես «Ղարաբաղ» կոմիտեի նախկին անդամ Աշոտ Մանուչարյանը, համոզված են, որ 1991-ին կոմիտեն կատարեց ստրատեգիական կոպտագույն սխալ՝ ընդունելով արեւմտյան քաղաքակրթական մոդելը, իսկ պատճառը առկա շփոթն էր. «մենք արեւմտյան քաղաքակրթությունը շփոթեցինք եվրոպականի հետ, մինչդեռ արեւմտյանն իր էությամբ հակաեվրոպական է»: Որպես ՀՀՇ գաղափարախոսության հայրը, դուք այս կարծիքին համամի՞տ եք: -Այդ ժամանակ աշխարհում իրողությունն այսպիսին էր. գոյություն ուներ 2,5 մոդել, այսինքն՝ մեկը կոմունիստականն էր, որ քանդվեց անարդյունավետ լինելու պատճառով, մյուսը՝ լիբերալ, որը հաստատված է կապիտալիստական երկրներում: Իսկ մնացած կեսի մեջ մտնում էին կա՛մ նացիոնալիզմի, կա՛մ ինչ-որ մի այլ բանի վրա կառուցված բռնապետությունները:Այլ արդյունավետ մոդել չկար, եւ որպես այդպիսին մնում էր արեւմտյանը: Ուրեմն այնպես չէր, որ կային բազմաթիվ մոդելներ, ու մենք ընտրեցինք ոչ ճիշտը:Մանուչարյանի հետ համաձայն եմ այն հարցում, որ արեւմտյանն իր էությամբ այսօր հակաեվրոպական է, որովհետեւ Եվրամիությունը գնաց հեշտացված ազատությունների ճանապարհով: Եվ մեզ էլ, երբ փորձեցինք եվրաինտեգրվել, պարտադրեցին օրենքներ, որոնք, կարծում եմ, մեզ հարիր չեն:Բայց այստեղ կա մեկ այլ կարեւոր հանգամանք, որը ոմանց, գուցե նաեւ Ա. Մանուչարյանին ու մյուսներին հայտնի չի եղել, սակայն դեռ 89-ից ինձ համար պարզ էր, որ այդ հարցի շուրջ, այն է՝ ինչպե՞ս Հայաստանում օգտագործել արեւմտյան մոդելը, փնտրտուք է սկսվելու: Եվ 1989-ին իմ հարցազրույցներից մեկում ես խոսում եմ այդ մասին, թե ինչո՞վ պետք է Հայաստանի ժողովրդավարությունը տարբերվի այլ երկրների ժողովրդավարությունից:Օրինակ, Ճապոնիան ժողովրդավարության կողքին կարողացել է պահպանել իր ազգային դիմագիծը, որոշ ավանդույթներ: Եվ ես, կրկնում եմ, դեռ այն ժամանակ գիտեի, որ վեճը սրա շուրջ է լինելու՝ ինչպե՞ս գտնել մեր սեփական դեմքը: Կարծում եմ, այսօր էլ վեճ կա. ասվում է, եթե մենք դառնայինք Եվրամիության ասոցացված անդամ, ապա կընդունեինք արեւմտյան արժեքներ, իսկ եթե Ռուսաստանի հետ մտնում ենք Մաքսային միություն, ապա կարող ենք կարեւոր արժեքներ կորցնել:Ես սրան համաձայն չեմ, որովհետեւ Ռուսաստանը եւս հայտարարել է, որ ձգտում է եվրոպական համակարգի հաստատման, սակայն ազգային դեմքը պահպանելով: Մենք էլ ենք ասում նույնը: Հիշեցնեմ, որ 1990թ. ՀՀՇ-ից դուրս գալով, երբ կազմավորեցինք մեր կուսակցությունը՝ Ազգային ժողովրդավարական միությունը, անվանումը պատահական չընտրվեց: Այսինքն՝ մենք ընդունելով ժողովրդավարությունը՝ միաժամանակ ազգայինի պահպանման կողմնակիցներ էինք: -Իսկապես մեզանում այսօր լրջորեն խաթարված են ազգային, քրիստոնեական, ավանդական արժեքները: Չե՞ք կարծում, որ կորցրածը վերագտնելու «դեղատոմս» կարող է լինել հրաժարումը լիբերալիզմից ու անցումը պահպանողականության, ինչն ինքնին ներառում է այդ արժեքային համակարգը: -Լիբերալիզմն ու պահպանողականությունը ուղղակի գեղեցիկ տերմիններ են, բայց ի՞նչ է թաքնված դրանց տակ: Դրանցում ե՛ւ լավը կա, ե՛ւ վատը: Լիբերալիզմ նշանակում է՝ մարդու ազատություն։ Ի՞նչ անենք, հրաժարվե՞նք այդ գաղափարից, իհարկե՝ ոչ։ Բայց այդ նույն լիբերալիզմը նաեւ ժխտում է ազգերի գոյությունը։ Ընդունե՞նք այն, դարձյալ իհարկե՝ ո՛չ:Կամ ընդունել պահպանողականություն նշանակում է, որ կանայք գլխաշորո՞վ են ման գալու, իհարկե՝ ոչ, բայց այդ գաղափարախոսությունը նաեւ կարեւորում է ազգայինն ու ավանդականը:Ուրեմն բանավեճը ոչ թե պետք է ծավալել լիբերալի՞զմ, թե՞ պահպանողականություն հարցադրման շուրջ, այլ՝ ի՞նչ անել, որպեսզի պահպանվի այս երկուսի համաչափությունը, երկուսից էլ պետք է վերցնել օգտակարը: Եվ հենց սա՛ էլ պետք է դառնա բանավեճի առարկան: Իսկ թե ինչպե՞ս որոշել՝ ո՞րը պահել, ո՞րը՝ ոչ, այստեղ կարեւոր դեր ունեն կատարելու կուսակցությունները: -Նման բանավեճն արդյունավետ կարող է ծավալվել միայն կայացած քաղաքական դաշտում: Իսկ այսօր ինչպիսի՞ն է այն մեզանում, առհասարակ քաղաքական ուժերը համարժե՞ք են հակազդում մեր դեմ ուղղված մարտահրավերներին, նաեւ արձագանքում ներքին իրողություններին: -Անկախացման հետ միասին՝ 1990-91-ին, Հայաստանում սկսեցին ձեւավորվել նոր կուսակցություններ, հայրենիք վերադարձան ավանդական կուսակցությունները, որոնք գաղափարական հենք ունեին: Այն ժամանակվա խոշոր կուսակցություններն էին ՀՀՇ-ն, Կոմկուսը, ՀՅԴ-ն, ԱԺՄ-ն, ԱԻՄ-ը, թվում էր, որ հենց նրանք էլ պետք է կամաց-կամաց զարգանան:Բայց Հայաստանի մեծագույն չարիքը կանգնեց կուսակցությունների առաջ ու խաթարեց նրանց զարգացման ընթացքը. 95-96 թթ. պարզվեց, որ ընտրությունների միջոցով մեզանում ո՛չ նախագահ է ընտրվում, ո՛չ էլ Ազգային ժողով ձեւավորվում: Սա հանգեցրեց հետեւյալ համոզմանը՝ ոչինչ կախված չէ գաղափարներից ու կուսակցություններից, ու ընտրապայքարը տեղափոխվեց մեկ այլ դաշտ: Սա էլ պատճառ դարձավ, որ շատ-շատերը հեռանան քաղաքական դաշտից:Գիտեք, մարդը սիրելով գիտությամբ զբաղվելը՝ նաեւ մտածում է դոկտորական պաշտպանելու, Նոբելյան մրցանակի արժանանալու մասին, զինվորականը եւս ծառայելով հայրենիքին՝ ուզում է հրամանատար դառնալ, հետո գեներալ, քաղաքականությամբ զբաղվողն էլ ուզում է երկրի համար աշխատելով դառնալ պատգամավոր, քաղաքապետ, վարչապետ: Բայց ներուժ ունեցող մարդիկ համոզվում են, որ այստեղ իրենց գիտելիքներն ու կարողությունները դեր չունեն, որովհետեւ ինչ-որ մեկը կարող է փողոցից գալ ու հայտնվել գագաթին: Սա էր պատճառը, որ մտավոր կարողություն ունեցողները հեռացան քաղաքականությունից, մենք զրկվեցինք արժեքավոր, գիտակ անձանցից:Ուրեմն այն, որ այսօր ունենք փտած քաղաքական դաշտ, պատճառը ոչ ընտրություններն են: Չնայած որքան էլ այսօրվա ընտրությունները նախորդից ավելի լավ են, բայց մենք ժամանակին կորցրինք այն կախարդական բանալիներից մեկը, որը բացում էր Հայաստանի ապագայի դուռը. դա արդար ընտրությունների անցկացման հնարավորությունն էր:Իսկ կուսակցական դաշտն այսօր այսպիսին է. ՀՀԿ-ն ստեղծման առաջին փուլում փոքր կուսակցություն էր, ու Վազգեն Սարգսյանն այն արհեստականորեն մեծացրեց: Եվ միայն վերջին տարիներին ՀՀԿ-ն կամաց-կամաց վերաճեց կուսակցության:ՀՅԴ-ն կատարեց սխալ քայլեր՝ մե՛կ իշխանություն, մե՛կ ընդդիմություն լինելով, բայց քանի որ Սփյուռքում ունի կառույցներ, ունի նաեւ մեծ ավանդույթներ, այն եւս կուսակցություն պետք է համարել: Մնացածի մեջ ես լուրջ կուսակցություն չեմ տեսնում:Այսպիսով, մենք իրականում ունենք երկու կուսակցություն՝ մեկը իշխանական է, մյուսը ընդդիմության մեջ է, բայց իրենք երկուսով կարող են մարդկանց սպասումների մի փոքր մասը միայն բավարարել: Եվ այս առումով, քաղաքական դաշտում այսօր վակուում կա:Բայց անգամ այս իրավիճակում, եթե ինչ-որ կախարդանքով մարդիկ ներքին համոզմունք ունենան, որ հաջորդ ընտրությունները կլինեն արդար, հենց այս պահից կսկսեն կազմավորվել այլ լուրջ կուսակցություններ եւս: Սակայն մարդկանց վստահությունն է կորել:
03.02.2014            ավելին >>  
Վազգեն Մանուկյանի մաղթանքը. «Սիրեք ձեր երկիրը, որովհետև դժվարությունները հաղթահարվում են սիրելու շնորհիվ»

- Պարոն Մանուկյան, տարին բուռն էր քաղաքացիական-հասարակական ակտիվ շարժումներով, նախաձեռնություններով: Այդ տեսանկյունից ինչպե՞ս եք այն գնահատում: - Ընդհանրապես, Հայաստանում նոր պայմաններ են ստեղծվել, և դա երկկողմանի է. եթե իշխանությունը հայտարարեր, որ «իր դեմ խաղ չկա», այդ դեպքում քաղաքացիական հասարակությունն այսքան չէր զարգանա: Այսինքն` մի կողմից իշխանությունն է որոշակի հանդուրժողականություն ցուցաբերում, մյուս կողմից էլ առաջացել է մի նոր երիտասարդություն, որը բավականին ակտիվ է և կարողանում է իր հետևից տանել նաև մեծահասակներին, երբ ճիշտ հարցեր է բարձրացնում և իր առջև դնում: Բացի այդ, հասարակության տարբեր շերտերի մեջ զգացվում է գիտակցության փոփոխություն, փորձառություն և հասունացում:
07.01.2014            ավելին >>  
«Իմ կարծիքով` շահերը հավասարակշռված չեն». Վազգեն Մանուկյանը «գազային համաձայնագրերի» մասին

«Գազային համաձայնագրերի» մասին «Անկախ»-ին իր տեսակետն է հայտնել Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը: - Պարոն Մանուկյան, կարդացե՞լ եք «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության միջև «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության բաժնետոմսերի առքուվաճառքի և հետագա գործունեության պայմանների մասին» համաձայնագիրը, Ձեր կարծիքով ի՞նչ խնդրահարույց դրույթներ կան այնտեղ ամրագրված: - Կարդացել եմ և, ի դեպ, նշեմ, որ էլեկտրոնային տարբերակն այդպես էլ չկարողացա գտնել: Համաձայնագիրը, մեղմ ասած, իմ սրտով չէ: Ընդհանրապես, երբ պայմանագիր ես կարդում, տեսնում ես երկու կողմերի շահերի բախում, բանակցությունների միջոցով կոմպրոմիսներ և այլն: Այս պայմանագիրը կարդալիս լավ հասկանում ես, որ “Գազմպրոմը” կարող էր դա պատրաստել, բայց չես հասկանում, թե մերո՞նք ինչ խնդիր են իրենց առջև դրել, ինչի՞ համար են պայքարել: Երևի շատ բան մնացել է չասված, շատ բարի ցանկություններ չեն մտել պայմանագրի մեջ, բայց այդ բարի ցանկությունները վաղը կարող են փոխվել, և երկիրը մտնի ծանր վիճակի մեջ: Իմ կարծիքով՝ պայմանագրի վրա պետք էր էլի աշխատել, հետո մտցնել Ազգային ժողով: Հիմա երևի ուշ է, չնայած, ինչպես իմացա, ընդդիմությունը պատրաստվում է դիմել Սահմանադրական դատարան՝ վիճարկելու խորհրդարանում այդ համաձայնագրի վավերացման օրինականությունը: Եթե Սահմանադրական դատարանը հանկարծ որոշի, որ իսկապես պետք է հարցը նորից ուղարկել Ազգային ժողով, ապա դա առիթ կլինի, որ խորհրդարանական մեծամասնությունն էլ միջամտի, և կարողանան շտկել որոշ կետեր: Ընդհանուր առմամբ համաձայնագրում, իմ կարծիքով, շահերը հավասարակշռված չեն: Պայմանագիր կնքելիս երկու կողմերը պետք է ատամներով պաշտպանեն իրենց շահերը: Ես, անկեղծ ասած, մեր կողմից դա չտեսա:
29.12.2013            ավելին >>  
Բացառիկ հարցազրույց Վազգեն Մանուկյանի և Ահմեդ Դավութօղլուի հանդիպման վերաբերյալ

Մանուկյան. «Եթե ապագայի նկատմամբ լավատես ես, դա մասամբ իրականանում է, բայց եթե վատատես ես, իրականանում է ամբողջությամբ»: - Պարոն Մանուկյան, մեզ հայտնի դարձավ, որ Դուք հանդիպում եք ունեցել Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուի հետ, երբ նա Երևանում էր: Ո՞վ էր նախաձեռնել այդ հանդիպումը և ի՞նչ ձևաչափով էր այն:- Ոչ պաշտոնական հանդիպում էր: Այդ օրն առավոտյան ինձԴավութօղլուզանգահարեց Թուրքիայի արտգործնախարարի պատվիրակության անդամներից մեկը և առաջարկեց հանդիպում կազմակերպել Դավութօղլուի հետ, եթե դեմ չեմ: Ես տվեցի իմ համաձայնությունը, և երեկոյան Հանրային խորհրդի անդամ Գրիգոր Բադիրյանի ուղեկցությամբ «Արմենիա Մարիոթ» հյուրանոցում սուրճի սեղանի շուրջ հանդիպեցի Թուրքիայի արտգործնախարարի հետ: Հանդիպմանը մասնակցում էին նաև թուրքական պատվիրակության անդամներ, այդ թվում` ազգությամբ հայ Սամսոն Օզարարատը, «Ակօս» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր Ռոբրե Քոփթաշը: - Ի՞նչ զրույց ծավալվեց հանդիպման ժամանակ:- Դավութօղլուն նախ նշեց, որ ինքը կարևորում է հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին խոսել մի մարդու հետ, որն արտակարգ իրավիճակներում ղեկավարելու փորձ ունի («Ղարաբաղ» կոմիտեի ղեկավար, նորանկախ Հայաստանի առաջին վարչապետ, պատերազմի տարիներին՝ պաշտպանության նախարար): Այնուհետև Թուրքիայի արտգործնախարարը խոսեց այն մասին, որ հայ և թուրք ժողովուրդները երկար ժամանակ միասնական ճանապարհ են անցել, նույնիսկ ձևավորել մի ընդհանուր քաղաքակրթություն: Նա կարևորեց հայերի դերը Թուրքիայի պատմության մեջ՝ նկատելով, որ այն շենքերից մեկը, որտեղ իր նստավայրն է, նույնպես հայի է պատկանել: Խոսեց այն մասին, որ հայ և թուրք ժողովուրդները պետք է բարեկամանան, և չնայած տեղի են ունեցել որոշ իրադարձություններ, որոնք սեպ են խրել երկու ժողովուրդների միջև, պետք է առաջ գնալ և այլն:Ես պատասխանեցի, որ մեր երկու ժողովուրդների միջև մեծ ճեղք է առաջացել 1915 թվականի Ցեղասպանությունից հետո, սակայն երբ սկսվեց Ղարաբաղյան շարժումը, որոշ ժամանակ անց Ղարաբաղ կոմիտեն որդեգրեց նոր քաղաքականություն Թուրքիայի նկատմամբ, այն է` չանտեսելով Ցեղասպանության հարցը՝ զուգահեռ փորձել Թուրքիայի հետ իրականացնել դիվանագիտական, քաղաքական, տնտեսական հարաբերություններ: Մենք կարծում էինք, որ եթե Հայաստանը գնում է անկախության ճանապարհով, իր հարևանների հետ պետք է կարողանա ինքնուրույն հարաբերություններ հաստատել: Դա դարձավ ընդհանուր գաղափարախոսություն Ղարաբաղ կոմիտեի համար, և դրա վառ արտահայտությունն էր նաև Ռաֆայել Իշխանյանի «Երրորդ ուժի բացառումը» հոդվածը, որում ասվում էր, որ հայերն ու թուրքերը պետք է կարողանան իրար հետ խոսել առանց միջնորդի կամ ուրիշների միջամտության: Իշխանության գալով 1990 թ.` մենք փորձում էինք իրականացնել այդ քաղաքականությունը: Արվեցին որոշ քայլեր: Մենք մտածում էինք, որ Ղարաբաղի հարցը չպետք է խոչընդոտ լինի այդ քաղաքականությունը վարելու համար: Ղարաբաղյան հակամարտությունը մեզ համար էթնիկական կամ կրոնական պայքար չէր, այլ միայն Հայաստանի օժանդակությամբ Ղարաբաղի ժողովրդի կողմից պատմական արդարության և ազգերի ինքնորոշման, ազատության սկզբունքների իրականացում: Մենք ամեն ինչ անում էինք, որ այդպես լինի, այդպես գիտակցվի,և դա այդպես էր:Բայց մենք մեծ հիասթափություն ապրեցինք, երբ 1993 թվականին, Ղարաբաղում տեղի ունեցող իրադարձությունների հետ կապված, Թուրքիան միակողմանի փակեց ճանապարհները Հայաստանի հետ` ծանր սոցիալական վիճակում գտնվող Հայաստանի ժողովրդին զրկելով այդ ճանապարհով սնունդ ստանալու հնարավորությունից:Շատերի համար Թուրքիայի այդ քայլը ապացույց դարձավ, որ «նոր քաղաքականությունը» սնանկ է և ոչ իրատեսական: Այնուհետև 2008 թ. Թուրքիայի հետ հարաբերվելու երկրորդ փորձը սկսվեց՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների նախաստորագրումով, բայց նորից ապարդյուն և ոչ Հայաստանի մեղքով:Խոսելով 1993 թ. մասին` հայտնեցի նաև իմ կարծիքը, որ այն ժամանակ Թուրքիան սխալվեց: Այդ տարածաշրջանում, որը Ռուսաստանի ազդեցության տակ էր, խորհրդային իշխանության փլուզումից հետո քաղաքական վակուում էր առաջացել: Եվ Թուրքիայի կողմից ավելի իմաստուն քաղաքականություն կլիներ, եթե փորձեր այդ վակուումը լրացնել իր ներկայությամբ: Վրաստանի հետ խնդիր չուներ, քանի որ Վրաստանը տարաձայնություններ ուներ Ռուսաստանի հետ՝ կապված Աբխազիայի և Օսիայի հետ, Ադրբեջանը բոլոր դեպքերում Թուրքիայի հետ կլիներ, բայց առանց Հայաստանի Թուրքիայի ներկայությունն Անդրկովկասում ամբողջական և արդյունավետ չէր լինի, ուստի Թուրքիան այդ ժամանակ պետք է փորձեր Հայաստանի հետ հարաբերությունների բարելավման ընթացքում չեզոքություն դրսևորել Ղարաբաղի հարցում, մանավանդ որ այդ հարցն իր անմիջական պետական շահերին չէր դիպչում: - Ինչպե՞ս արձագանքեց Դավութօղլուն Ձեր տեսակետին, ընդունե՞ց:- Իմ տպավորությամբ՝ մասամբ ընդունեց՝ նշելով, որ իսկապես, երբ խզում ես հարաբերությունները, ապա հետո չես կարողանում ազդել, և եթե 1993-ին իրենք ավելի ճկուն լինեին, հնարավոր է, որ քաղաքական ազդեցություն ունենային Ղարաբաղում տեղի ունեցող իրադարձությունների վրա, ինչի հնարավորությունն իրենք կորցրեցին: Իհարկե, մի առանձին խոսակցություն էլ եղավ Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում իրենց մասնակցության և ազդեցության հարցի շուրջ, որին ես, բնականաբար, դեմ արտահայտվեցի՝ ասելով, որ Թուրքիան արդեն ապացուցել է, որ այդ հարցում միակողմանի դիրքորոշում ունի` սկսած 1993 թվականից և դատավորի կամ կարգավորողի դեր չի կարող կատարել:Դավութօղլուն էլ հարցրեց, թե այն երկրները, որոնք Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցով զբաղվում են, իրենց շահերը չունե՞ն, անաչա՞ռ են:Ասացի, որ այո, նրանք էլ իրենց շահերն ունեն Ղարաբաղի հարցում, անաչառ չեն, բայց Թուրքիայի հետ համեմատելի չէ: Համենայն դեպս, այդ երկրները մեզ չեն «խեղդել» մեր ամենածանր պահին՝ 1993 թվականին:
16.12.2013            ավելին >>  
ՀԽ նախագահը տրանսպորտի գնի մասին. գցել-բռնելով որոշում կայացնելը գյուղին բնորոշ մտածելակերպ է

Երևանում հասարակական տրանսպորտի համար 150 դրամ սակագին հայտարարելուց հետո արդեն 5-րդ օրն է, ինչ Երևանում ընթանում են բողոքի ակցիաներ: Քաղաքացիները հրաժարվում են ընդունել նոր սակագինը` պահանջելով վերականգնել նախկին` 100 դրամը: Ստեղծված իրավիճակի մասին «Անկախը» զրուցել է Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ: -Պարոն Մանուկյան, Երևանի քաղաքապետարանի և գծատերերի հիմնավորումներով մեկ ուղևորի փոխադրման արժեքը 144 դրամ է: Արժանահավա՞տ եք համարում այդ փաստարկները: - Նրանց պնդումը ստուգել հնարավոր չէ: Առհասարակ Երևանի նման քաղաք աշխարհում չկա, որ տրանսպորտ նստես ու ոչ մագնիսական քարտ լինի, ո՜չ տոմս քեզ տան, ո՜չ կտրոն լինի: Այդպիսի վիճակ գուցե աֆրիկյան երկրների մի երկու-երեք գյուղում է մնացել: Իսկ եթե չկա տոմս տալու գաղափարը, վերահսկել ֆինանսական հոսքերն անհնար է: Այդ պայմաններում ուղղակի անիմաստ է խոսել եկամտաբերության կամ վնասի մասին: Կառաջարկեի, որ քաղաքապետարանը նախ և առաջ պարտադրեր տոմսի գաղափարը, նոր կտեսներ, թե որն է եկամտաբեր, որը՝ ոչ: Երկրորդը կառուցվածքի հարցն է: Ցանկացած բիզնեսի համար, եթե ճշտում ես ֆինանսական հոսքերը, առաջանում է այն հարցը, թե ինչպես օպտիմալացնել եկամուտները, ինչպես պակասեցնել ծախսերը: Այս ժամանակ արդեն սկսում ես կառուցվածքային փոփոխություններ կատարել: Իսկ քաղաքային տրանսպորտի համար կառուցվածքային փոփոխությունը ֆունդամենտալ է, քանի որ գծեր կան, որոնք եկամտաբեր են որոշակի ճանապարհավճարի դեպքում, գծեր կան, որոնք պետք է սպասարկել, բայց մեծ եկամտաբերություն չունեն, ուստի ողջ կառուցվածքը պետք է լինի միասնական: Այսինքն՝ Երևանի ողջ տրանսպորտը պետք է վերահսկի միասնական ընկերություն, դա կարող է լինել ԲԲԸ, որի մեջ պետությունը կամ քաղաքապետարանը մաս ունենան կամ չունենան (դա քննարկելու հարց է), կարող է լինել կոոպերացիայի հիմքի վրա ստեղծված. տարբեր գծատերերը միավորվեն և ստեղծեն կոոպերացիա: Բայց քաղաքապետարանը պետք է գործ ունենա մեկ կառույցի հետ: Այս ամենից հետո նոր միայն կարող են առաջանալ գնի մասին խոսակցություններ` բարձրացնել, իջեցնել կամ ինչ անել:
27.07.2013            ավելին >>  

Home page Web mail Map
EnglishRussian


1996


www.ajk.am

  www.armenia.li
www.armenia.li
492112
488190